Primeri bilinmeyen kanserde genomik profillemeye dayalı tedavinin güncel sonuçları (CUPISCO)

Kısaca: Moleküler testle seçilen tedavi, kemoterapiye devam etmeye göre hastalığın ilerlemesini geciktirdi.

Dergi: JCO (20 Ekim 2026 sayısı) · Çalışma türü: Randomize faz 2 · Kanser türü: Primeri bilinmeyen kanser · Katılımcı: 436 hasta

Arka plan

Primeri bilinmeyen kanser, vücutta metastazlar saptandığı halde ayrıntılı incelemelere rağmen kanserin başladığı organın bulunamadığı durumdur. Tüm kanserlerin yaklaşık %2-3’ünü oluşturur. Hastalar genellikle karaciğer, kemik, akciğer ya da lenf bezlerinde yaygın tutulumla başvurur. Hastaların küçük bir bölümü, belirli bir kanser türüne benzer özellikler gösterdiği için “olumlu prognozlu” gruba girer ve o kanser gibi tedavi edilir. Geri kalan büyük çoğunluğun seyri ise kötüdür.

Primeri bilinmeyen kanser, vücutta metastazlar bulunduğu halde tüm incelemelere rağmen kanserin başladığı organın saptanamadığı durumdur ve tüm kanserlerin yaklaşık %2-3’ünü oluşturur. Hastaların yaklaşık %80’i “olumsuz prognozlu” gruptadır. Bu grupta standart tedavi platin bazlı kemoterapidir ve medyan sağkalım genellikle bir yılın altındadır.

Kapsamlı genomik profilleme, tümör dokusunda ya da kanda yüzlerce genin aynı anda incelenmesidir. Bu testlerle bazı hastalarda hedefe yönelik bir ilaçla tedavi edilebilecek genetik değişiklikler bulunabilir. CUPISCO, bu yaklaşımın primeri bilinmeyen kanserde standart kemoterapiyle karşılaştırıldığı ilk büyük randomize çalışmadır.

ESMO ve NCCN kılavuzları, olumsuz prognozlu primeri bilinmeyen kanserde platin bazlı kemoterapiyi standart tedavi olarak önerir. Moleküler profilleme bu kılavuzlarda bir seçenek olarak anılır. Ancak bunun sonuçları gerçekten iyileştirip iyileştirmediğine dair randomize kanıt sınırlıydı. CUPISCO’nun ilk sonuçları bu soruya olumlu yanıt vermişti. Bu güncelleme, yararın uzun takipte de sürüp sürmediğini gösteriyor.

Çalışma Özeti

Olumsuz prognozlu primeri bilinmeyen kanserde, ilk kemoterapiyle hastalığı kontrol altına alınan hastalarda kapsamlı genomik profillemeye göre seçilen hedefe yönelik tedaviler, kemoterapiye devam etmekten daha mı etkili?

Randomize faz 2 çalışma. Üç kür indüksiyon kemoterapisi sonrası hastalığı kontrol altında olan hastalar 3:1 oranında moleküler tümör kurulunun seçtiği tedaviye (326) ya da üç kür daha kemoterapiye (110) ayrıldı. Birincil sonlanım noktası progresyonsuz sağkalımdı. Bu makale 1 yılı aşkın ek takibi sunuyor (medyan 37 ay).

• Medyan progresyonsuz sağkalım: 6,1 aya karşı 4,4 ay (HR 0,75; p=0,017).
• Medyan genel sağkalım: 15,2 aya karşı 12,8 ay (HR 0,79; p=0,069). İstatistiksel olarak anlamlı değil.

Uzun takipte yeni bir güvenlik sorunu görülmedi.

Sonuç olarak, primeri bilinmeyen kanserde tanı anında kapsamlı genomik test yapılması ve sonuca göre tedavi seçilmesi, hastalığın ilerlemesini geciktiriyor.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.