Taksan kemoterapisinde dondurulmuş eldiven ve çorapla nöropatiyi önleme (CryoPac)

Kısaca: Soğuk uygulama nöropati sıklığını anlamlı şekilde azaltmadı, ancak duyusal belirtileri hafifletti.

Dergi: Annals of Oncology (6 Ekim 2026) · Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma · Kanser türü: Kemoterapiye bağlı nöropati · Katılımcı: 268 hasta

Arka plan

Kemoterapiye bağlı periferik nöropati, bazı kemoterapi ilaçlarının el ve ayaklardaki sinirlere zarar vermesiyle ortaya çıkar. Paklitaksel ve dosetaksel gibi taksanlar, platin ilaçları ve vinka alkaloidleri en sık nedenlerdendir. Uyuşma, karıncalanma, yanma, düğme iliklemek gibi ince el becerilerinde zorlanma ve denge sorunlarıyla kendini gösterir. Kemoterapi bittikten sonra aylarca hatta yıllarca sürebilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Bazen kemoterapi dozunun azaltılmasına ya da tedavinin bırakılmasına neden olur.

Taksanlar (paklitaksel, dosetaksel), meme, over, akciğer ve diğer birçok kanserde sık kullanılan kemoterapi ilaçlarıdır. Taksan alan hastaların büyük çoğunluğunda bir derecede nöropati gelişir. Bu sorun bazı hastalarda kalıcı hale gelebilir. Nöropatiyi önleyen ya da tedavi eden etkinliği kanıtlanmış bir ilaç bulunmamaktadır.

Kriyoterapide, kemoterapi uygulaması süresince eller ve ayaklar dondurulmuş eldiven ve çoraplarla soğutulur. Soğuk, bu bölgelerdeki damarları daraltarak sinirlere ulaşan kemoterapi miktarını azaltmayı amaçlar. Daha önce yapılan küçük çalışmalar umut verici sonuçlar vermişti.

ASCO ve MASCC-ESMO kılavuzları, kemoterapiye bağlı nöropatiyi önlemek için etkinliği kanıtlanmış bir ilaç önermez. Kriyoterapi ve sıkıştırma gibi fiziksel yöntemler konusunda ise kanıtlar yetersiz kabul edilir. CryoPac, bu yöntemi daha büyük bir randomize çalışmada test etmek için tasarlandı.

Çalışma Özeti

Taksan kemoterapisi sırasında ellere ve ayaklara dondurulmuş eldiven ve çorap uygulanması (kriyoterapi), kemoterapiye bağlı nöropatiyi önler mi?

Randomize kontrollü çalışma. Hastalar her taksan uygulamasında dondurulmuş eldiven ve çorap kullanılan kriyoterapi grubuna ya da olağan bakım grubuna ayrıldı. 268 hastanın 217’si analiz edildi. Birincil sonlanım noktası tedavi sonunda nöropati sıklığıydı.

• Tedavi sonunda nöropati: kriyoterapiyle %74, olağan bakımla %84 (p=0,071; anlamlı değil).
• Kriyoterapi grubunda ellerde karıncalanma ve uyuşma, ayaklarda uyuşma ve küçük nesneleri tutmada zorlanma daha azdı.
• Dokunma duyusu testlerinde bozulma kriyoterapiyle daha azdı.

Kriyoterapiye uyum %67 idi. Kriyoterapi kemoterapi dozlarında değişikliğe yol açmadı.

Sonuç olarak, dondurulmuş eldiven ve çorap, taksana bağlı nöropati sıklığını anlamlı şekilde azaltmadı, ancak hastaların bildirdiği duyusal belirtileri hafifletti. Uzun dönemde kalıcı nöropati üzerindeki etkisi daha uzun takiple netleşecek.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.