Yüksek riskli kemoterapide deksametazonu azaltmak ya da hiç kullanmamak mümkün mü? (NEPA + olanzapin)

Kısaca: Deksametazonu tek güne indirmek ya da hiç vermemek, bulantı-kusma kontrolünü bozmadı.

Dergi: JCO (1 Eylül 2026 sayısı) · Çalışma türü: Faz 3 · Kanser türü: Kemoterapiye bağlı bulantı-kusma · Katılımcı: 644 hasta

Arka plan

Bulantı ve kusma, kemoterapinin hastalar tarafından en çok korkulan yan etkilerindendir. Kontrol edilmediğinde sıvı kaybına, beslenme bozukluğuna, yaşam kalitesinde ciddi düşüşe ve hatta tedavinin ertelenmesine ya da bırakılmasına yol açabilir. Kemoterapi ilaçları bulantı-kusma yapma potansiyellerine göre yüksek, orta, düşük ve minimal riskli olarak sınıflandırılır. Sisplatin ve antrasiklin-siklofosfamid kombinasyonu en yüksek riskli rejimler arasındadır. Son 20 yılda geliştirilen ilaçlarla bulantı-kusma büyük ölçüde önlenebilir hale geldi.

Yüksek derecede bulantı-kusma yapan kemoterapide erişkinler için standart önleyici tedavi dört ilaçtan oluşur: NK1 antagonisti, 5-HT3 antagonisti, olanzapin ve deksametazon. Deksametazon genellikle 3-4 gün boyunca verilir. Ancak uykusuzluk, kan şekeri yükselmesi, hazımsızlık, enfeksiyon riskinde artış ve uzun dönemde kemik kaybı gibi yan etkilere yol açabilir.

NEPA, NK1 antagonisti netupitant ile 5-HT3 antagonisti palonosetronun tek bir kapsülde birleştirildiği bir ilaçtır. Son yıllarda immünoterapinin kemoterapiyle birlikte yaygın kullanılması, deksametazon gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların gereksiz kullanımından kaçınma ihtiyacını artırdı.

MASCC/ESMO ve ASCO antiemetik kılavuzları, yüksek riskli kemoterapide NK1 antagonisti, 5-HT3 antagonisti, deksametazon ve olanzapinden oluşan dörtlü rejimi önerir. Bazı kemoterapi türlerinde deksametazonun yalnızca ilk gün verilmesi de kabul edilir. Ancak sisplatin gibi en yüksek riskli rejimlerde deksametazonun tamamen kaldırılmasına dair kanıt yoktu. Bu çalışma bu boşluğu doldurmak için yapıldı.

Çalışma Özeti

Yüksek derecede bulantı-kusma yapan kemoterapi alan erişkinlerde, NEPA (netupitant/palonosetron) ve olanzapinle birlikte deksametazonu tek güne indirmek ya da tamamen kaldırmak, standart 4 günlük deksametazon kadar etkili mi?

Çin’de 28 merkezde yürütülen açık etiketli, randomize faz 3 eşdeğerlik çalışması. Tüm hastalar NEPA (1. gün) ve olanzapin (1-4. gün) aldı. Hastalar üç gruba ayrıldı: standart deksametazon (4 gün), azaltılmış deksametazon (yalnızca 1. gün 6 mg) ve deksametazonsuz.

• Bulantı-kusmanın tam kontrolü (0-120 saat): standart grupta %72,4, azaltılmış grupta %72,2, deksametazonsuz grupta %70,1.
• Her iki deksametazon azaltma stratejisi de eşdeğerlik ölçütünü karşıladı.

Steroide bağlı yan etkiler azaltılmış ve deksametazonsuz gruplarda belirgin şekilde daha azdı.

Sonuç olarak, NEPA + olanzapin kullanıldığında deksametazon dozu güvenle azaltılabilir ya da tamamen kaldırılabilir. Bu, özellikle immünoterapi alan hastalarda önemli bir avantaj.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.