Tek ya da iki seanslık odaklı brakiterapi güvenli bulundu ve hastaların çoğunda hastalığı kontrol etti.
Kısaca: Tek ya da iki seanslık odaklı brakiterapi güvenli bulundu ve hastaların çoğunda hastalığı kontrol etti.
Dergi: JCO (14 Ekim 2026) · Çalışma türü: Faz 1/2 · Kanser türü: Prostat kanseri · Katılımcı: 62 hasta
Prostat kanseri, dünyada erkeklerde en sık görülen ikinci kanserdir ve Türkiye’de de erkeklerde en sık görülen kanserler arasındadır. Yaşla birlikte sıklığı belirgin şekilde artar. Ailede prostat kanseri öyküsü ve BRCA2 gibi kalıtsal gen değişiklikleri riski artırır. Birçok hastada yavaş seyirlidir, ancak yüksek riskli tümörler hızla yayılabilir. Tedavi hastalığın riskine göre aktif izlemden ameliyata, radyoterapiye ve hormon tedavisine kadar geniş bir yelpazede planlanır.
Prostat kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastaların bir kısmında yıllar sonra PSA yükselir ve kanser yeniden ortaya çıkar. Bazı hastalarda nüks yalnızca prostatın içindedir. Bu hastalar genellikle ömür boyu hormon tedavisiyle izlenir. Hormon tedavisi ise yorgunluk, kemik erimesi, kas kaybı ve cinsel işlev kaybı gibi yan etkilere yol açar.
Brakiterapi, radyasyon kaynağının ince iğnelerle doğrudan prostatın içine yerleştirildiği bir iç radyoterapi yöntemidir. Odaklı brakiterapide prostatın tamamı değil, yalnızca MR ve PET ile saptanan tümörlü bölge ışınlanır. Böylece daha önce radyasyon almış mesane ve rektum gibi çevre organlar korunmaya çalışılır. Genomik sınıflayıcı ise tümör dokusundaki gen ifadesini inceleyerek kanserin ne kadar agresif olduğunu tahmin eden bir testtir.
NCCN ve EAU kılavuzları, radyoterapi sonrası prostat içinde sınırlı nüksü olan seçilmiş hastalarda kurtarma prostatektomisi, brakiterapi, kriyoterapi ya da yüksek yoğunluklu odaklı ultrason (HIFU) gibi yerel kurtarma tedavilerini, deneyimli merkezlerde ve tercihen klinik çalışma kapsamında uygulanabilecek seçenekler olarak anar. Bu tedavilerin güvenliği ve hangi hastanın yarar göreceği konusunda kanıtlar sınırlıdır.
Daha önce radyoterapi almış ve kanseri yalnızca prostat içinde tekrarlayan hastalarda, yalnızca tümörlü bölgeye yönelik yüksek doz hızlı (HDR) brakiterapi güvenli ve etkili mi? Genomik sınıflayıcı testi kimin yarar göreceğini öngörebilir mi?
Çok merkezli faz 1/2 çalışma. Hastalara 1 ya da 2 seansta en fazla 30 Gy odaklı brakiterapi uygulandı. Birincil sonlanım noktası akut 3. derece ve üzeri idrar yolu ve bağırsak yan etkileriydi. Medyan takip 39,4 ay.
Yaşam kalitesi skorlarında klinik olarak anlamlı bir bozulma görülmedi.
Sonuç olarak, odaklı yüksek doz brakiterapi, radyoterapi sonrası prostat içinde tekrarlayan kanserde güvenli ve etkili bir kurtarma tedavisi. Genomik sınıflayıcı testi, tedavinin yoğunlaştırılması gereken hastaları belirlemede yardımcı olabilir.
Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: SOLANKI, A. A., ADAMS, W., PROUDFOOT, J. A. et al. Dose-Escalated Focal Salvage High-Dose-Rate Brachytherapy and Genomic Classifier Risk Stratification in Radiorecurrent Prostate Cancer: The F-SHARP Phase I/II Clinical Trial. Journal of Clinical Oncology [online]. 2026. Ahead of print.
