Karaciğer kanseri (HCC)Akciğer kanseri (KHDAK)İmmünoterapi (CTLA-4 antikoru)Durvalumab ile birlikteDamardan infüzyon
Kısaca
Tremelimumab (Imjudo), bağışıklık hücrelerinin “CTLA-4 frenini” serbest bırakan bir immünoterapi ilacıdır ve tek başına değil, durvalumab (Imfinzi) ile birlikte kullanılır. Ameliyatla çıkarılamayan karaciğer kanserinde tek doz, metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde ise kemoterapiyle birlikte toplam 5 doz verilir.
Damardan
60 dakikalık infüzyon
Tek doz / 5 doz
Karaciğer kanserinde tek, akciğer kanserinde en fazla 5 doz
300 mg / 75 mg
Karaciğerde 300 mg, akciğerde 75 mg (30 kg ve üzeri)
16,4 ay
Karaciğer kanserinde ortanca sağkalım (sorafenib 13,8 ay)
Bu ilaç nedir?
Tremelimumab-actl, CTLA-4 adlı bağışıklık “freni”ni bloke eden bir monoklonal antikordur. Her zaman durvalumab ile birlikte verilir; durvalumab ise PD-L1 frenini kaldırır. İki ilacın birlikte kullanılması bağışıklık sisteminin kansere daha güçlü yanıt vermesini hedefler.
Karaciğer kanserinde bu birleşime “STRIDE” rejimi de denir. İlaç ABD’de iki hastalık için onaylıdır: ameliyatla çıkarılamayan karaciğer kanseri (HCC) ve EGFR veya ALK değişikliği taşımayan metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanseri.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
Bağışıklık sisteminde T hücreleri, “CTLA-4” ve “PD-1” adlı iki ayrı frenle denetlenir. Kanser bu frenlerden yararlanarak saklanır. Tremelimumab CTLA-4’ü, durvalumab PD-L1’i hedefler. Böylece iki farklı noktadan fren kaldırılır.
1. T hücresi uyarılır
CTLA-4’ün rolü
T hücreleri lenf düğümlerinde “göreve çağrılır”. CTLA-4 bu aşamayı sınırlayan bir fren gibidir.
2. Tremelimumab CTLA-4’ü bloke eder
İlk ilaç
Fren kalkınca daha fazla T hücresi aktifleşir ve çoğalır.
3. Durvalumab PD-L1’i bloke eder
İkinci ilaç
Tümör içindeki T hücrelerinin susturulması engellenir.
4. Bağışıklık tümöre saldırır
Sonuç
Daha çok ve daha uyanık T hücresi kanser hücrelerine yönelir. Aynı mekanizma bağışıklık yan etkilerini de artırabilir.
FDA onayı: Tremelimumab-actl (Imjudo)
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), tremelimumabı 21 Ekim 2022’de durvalumab ile birlikte ameliyatla çıkarılamayan karaciğer kanseri için onayladı. 10 Kasım 2022’de durvalumab ve platin bazlı kemoterapi ile birlikte metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanseri için ikinci onay geldi.
Aşağıdaki bilgiler DailyMed’deki güncel ABD etiketine dayanır (Ağustos 2026 revizyonu). Etikette kutulu uyarı yoktur.
Onay kapsamı
Karaciğer kanseri (uHCC)
Durvalumab ile birlikte, ameliyatla çıkarılamayan hepatoselüler karsinomlu yetişkinler.
Akciğer kanseri (metastatik KHDAK)
Durvalumab ve platin bazlı kemoterapi ile birlikte; duyarlılık veren EGFR mutasyonu veya ALK değişikliği olmayan metastatik hastalık.
Pivotal çalışmalar
HIMALAYA (karaciğer, ilk basamak)
16,4 ay vs 13,8 ay
Ortanca genel sağkalım: tremelimumab + durvalumab ile sorafenib karşılaştırıldı. Risk oranı 0,78 (%95 GA 0,66–0,92), p=0,0035. Yanıt oranı %20,1 vs %5,1. Hastalıksız ilerleme süresinde belirgin fark yoktu (3,8 vs 4,1 ay; risk oranı 0,90).
POSEIDON (akciğer)
14,0 ay vs 11,7 ay
Ortanca genel sağkalım: tremelimumab + durvalumab + kemoterapi ile yalnız kemoterapi. Risk oranı 0,77 (0,65–0,92), p=0,00304. İlerleme süresi 6,2 vs 4,8 ay (risk oranı 0,72; 0,60–0,86; p=0,00031). Yanıt oranı %39 vs %24.
HIMALAYA’da 393 hasta kombinasyon, 389 hasta sorafenib grubuna alındı. POSEIDON’da 675 hasta tremelimumablı rejime (338) veya yalnız kemoterapiye (337) dağıtıldı.
Etiketteki başlıca uyarılar
Etikette ağır veya ölümcül olabilen bağışıklık kaynaklı yan etkiler (akciğer, bağırsak, karaciğer, hormon bezleri, böbrek, cilt, kalp), infüzyon reaksiyonları, allojenik kök hücre nakli sonrası komplikasyonlar ve gebelikte bebeğe zarar riski öne çıkar. Karaciğer kanserinde ciddi kanama olayları (hastaların %6’sında ciddi kanama) ayrıca bildirilmiştir.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Damardan infüzyon (60 dakikada). Aynı gün tremelimumab önce, durvalumab sonra verilir.
Karaciğer kanseri (30 kg ve üzeri)
Tek doz tremelimumab 300 mg + durvalumab 1.500 mg (1. gün, 1. kür). Sonra yalnız durvalumab 1.500 mg, 4 haftada bir.
Akciğer kanseri (30 kg ve üzeri)
Tremelimumab 75 mg + durvalumab 1.500 mg + platin bazlı kemoterapi, 3 haftada bir, 4 kür. Sonra durvalumab 4 haftada bir (non-skuamöz hastalıkta pemetreksed ile). 16. haftada, 6. durvalumab dozuyla birlikte 5. ve son tremelimumab dozu (75 mg).
Süre
Durvalumab hastalık ilerleyene veya kabul edilemez yan etki çıkana kadar sürer. Tremelimumab en fazla 5 dozla sınırlıdır.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
Karaciğer kanseri: Tremelimumab 300 mg, tek doz (30 kg altında 4 mg/kg) + durvalumab 1.500 mg (30 kg altında 20 mg/kg); sonra durvalumab tek başına, 4 haftada bir.
Akciğer kanseri: Tremelimumab 75 mg (30 kg altında 1 mg/kg) + durvalumab 1.500 mg + kemoterapi, 3 haftada bir 4 kür; sonra durvalumab 4 haftada bir. Beşinci tremelimumab dozu 16. haftada verilir.
Doz azaltma: Etikete göre doz düşürülmez; ağır yan etkide ilaca ara verilir ya da tedavi bırakılır.
Tedavi sürecinde neler olur?
Başlamadan önce
Kanser türünüze göre gerekli testler yapılır. Gebelik durumu ve kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir.
İnfüzyon günü
Damardan infüzyon alırsınız. İnfüzyon sırasında üşüme, ateş ya da nefes darlığı olursa hemşirenize söyleyin.
Düzenli kontroller
Kan, karaciğer, böbrek ve tiroid testleri ile doktor görüşmeleri planlanır. Bağışıklık yan etkileri ne zaman çıkarsa çıksın erken yakalanması önemlidir.
Süreler kişiden kişiye değişir. Sizin programınızı doktorunuz belirler.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Gebelik: Gebelik olasılığı tedavi öncesinde kontrol edilir.
- Kök hücre nakli: Allojenik kök hücre nakli olduysanız ya da planlanıyorsa mutlaka söyleyin.
- Bağışıklık hastalıkları: Bağışıklıkla ilgili hastalığınız (tiroid, bağırsak iltihabı, romatizmal hastalık gibi) varsa ekibinize bildirin.
- İlaç listesi: Reçeteli, reçetesiz ilaçlarınızı, vitamin ve bitkisel ürünlerinizi bildirin.
İnfüzyon günü
- Üşüme, titreme, kaşıntı, nefes darlığı gibi belirtileri hemen söyleyin.
- Kendinizi iyi hissetmeseniz bile planlanan kontrolleri aksatmayın.
Evde ilk günler
- Belirti günlüğü: İshal, döküntü, öksürük, aşırı yorgunluk gibi yeni belirtileri kaydedin.
- Kendiniz bırakmayın: Yan etkide kortizon gibi ilaçları kendi başınıza başlamayın ya da bırakmayın; doktorunuzu arayın.
- Ateş: Ateşi düzenli ölçün.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Karaciğer kanseri çalışmasında en sık görülen yan etkiler (tremelimumab + durvalumab)
Yorgunluk%26 (ağır: %3,9)
Kas-iskelet ağrısı%22 (ağır: %2,6)
Karın ağrısı%20 (ağır: %1,8)
Hipotiroidi%14 (ağır: %0)
Kaynak: ABD etiketi, HIMALAYA (388 hasta). “Ağır” 3-4. derece olayları gösterir.
HIMALAYA’da ciddi yan etki oranı %41, ölümcül yan etki %8, tedavinin kalıcı bırakılması %14 idi. POSEIDON’da (akciğer, kemoterapi ile birlikte) ciddi yan etki %44, ölümcül yan etki %4,2, kalıcı bırakma %17 olarak bildirildi. Akciğer kanseri grubunda en sık görülen yan etkiler bulantı (%37), iştah azalması (%25) ve yorgunluk (%22) idi.
Dikkat edilmesi gereken yan etkiler
Bağırsak (kolit/ishal)
Karaciğer kanserinde %6; akciğerde %6,5
Sık, sulu veya kanlı ishal, karın ağrısı. Hafif ishali bile bildirin.
Karaciğer
Karaciğer kanserinde %7,5; akciğerde %3,9
Sararma, koyu idrar, sağ üst karın ağrısı. Düzenli kan testi yapılır.
Akciğer (pnömonit)
%1,3 ve %3,5
Yeni öksürük veya nefes darlığı.
Kanama
Karaciğer kanserinde ciddi kanama %6
Kusmada kan, siyah dışkı, burun veya diş eti kanaması, kolay morarma. Hemen bildirin.
Hormon bezleri
Tiroid, adrenal, hipofiz, diyabet
Aşırı yorgunluk, çarpıntı, kilo değişimi, susuzluk. Hormon testleri yapılır.
Cilt
En sık yan etki: döküntü
Şiddetli döküntü veya kabarcık varsa hemen bildirin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Yeni başlayan veya kötüleşen öksürük ya da nefes darlığı
- Şiddetli ishal, dışkıda kan veya siyah dışkı, şiddetli karın ağrısı
- Kusmada kan, siyah dışkı, durmayan kanama
- Ciltte ya da gözde sararma, koyu renkli idrar
- Şiddetli baş ağrısı, görme değişikliği, aşırı yorgunluk, bayılma hissi
- Vücuda yayılan şiddetli döküntü, kabarcık veya deride soyulma
- 38 °C ve üzeri ateş ya da idrarda belirgin azalma
Dikkat edilecekler
Gebelik: İlaç doğmamış bebeğe zarar verebilir. Doğurganlık çağındaki kadınlar tedavi sırasında ve tremelimumabın son dozundan sonra 3 ay boyunca etkili doğum kontrolü kullanmalıdır.
Emzirme: Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay emzirmeyin.
Kök hücre nakli: Nakil öncesi veya sonrası bu tip ilaçlar ağır komplikasyonlara yol açabilir; nakil planınız varsa söyleyin.
Birlikte kullanılan ilaçlar: Durvalumab, kemoterapi ilaçları ve pemetreksedin kendi yan etkileri vardır; bunlar için ilgili rehberlere bakın ve doktorunuza danışın.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Belirti günlüğü: İshal sayısı, ateş, döküntü, öksürük gibi değişiklikleri not edin.
- Cilt: Nemlendirici kullanın; güneşten korunun.
- Beslenme ve sıvı: İshal olursa bol sıvı alın ve doktorunuza haber verin.
- Yorgunluk: Gün içinde dinlenme araları verin.
Kontroller ve takip
- Doktorunuzun planına göre düzenli kan testleri yapılır (kan sayımı, karaciğer, böbrek ve tiroid değerleri).
- Tedaviye yanıt görüntüleme yöntemleriyle belli aralıklarla değerlendirilir.
- Yeni bir belirti ya da ilaç eklenirse hemen onkoloğunuza haber verin.
- Başka bir doktora ya da diş hekimine giderken immünoterapi aldığınızı söyleyin.
Sık sorulan sorular
Neden iki bağışıklık ilacı birlikte verilir?
Tremelimumab T hücrelerini uyaran CTLA-4 frenini, durvalumab ise tümör içindeki PD-L1 frenini hedefler. İki farklı noktadan fren kaldırmak, tek ilaca göre daha güçlü bir bağışıklık yanıtı yaratmayı amaçlar. Aynı zamanda bağışıklık yan etkileri de artabilir.
Tremelimumab neden tek dozla ya da en fazla 5 dozla sınırlıdır?
Etiket, karaciğer kanserinde tek doz, akciğer kanserinde en fazla 5 doz önerir. Durvalumab ise tedavi sürdükçe devam eder. Bu şemayı doktorunuz uygular; kendi başınıza değiştirmeyin.
Bu ilaç kemoterapi mi?
Hayır. Bu bir immünoterapi ilacıdır; kanser hücrelerini doğrudan öldürmek yerine bağışıklık sisteminin kansere karşı çalışmasına yardım eder. Bazı kanserlerde kemoterapiyle birlikte verilir.
Yan etkiler tedavi bittikten sonra da çıkar mı?
Evet. Bağışıklık kaynaklı yan etkiler tedavi sırasında olduğu gibi tedavi sonrasında da görülebilir. Yeni bir belirti fark ederseniz ekibinize haber verin.
Yan etki olursa ilacı bırakmalı mıyım?
Kendiniz bırakmayın. Doktorunuza haber verin. Yan etkinin derecesine göre ilaca ara verilebilir, kortizon gibi ilaçlarla tedavi edilebilir ya da tedavi bırakılabilir. İlaç dozu düşürülmez.
Türkiye’de kullanılabilir mi?
İlaç ABD’de onaylandı. Türkiye’deki ruhsat, erişim ve geri ödeme durumu değişebilir. Güncel bilgi için doktorunuza ve hastane eczanesine danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin önerilerinin yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları mutlaka hekiminizle birlikte verin. Bu rehber, ABD FDA onaylı Imjudo etiketinin DailyMed’deki güncel sürümüne (Ağustos 2026 revizyonu) dayanır. Türkiye’deki kullanım koşulları farklı olabilir.
Kaynaklar
ABD FDA onaylı ilaç etiketi: IMJUDO (tremelimumab-actl) enjeksiyon, AstraZeneca Pharmaceuticals LP. DailyMed, Ağustos 2026 revizyonu.
FDA onay duyuruları: karaciğer kanseri (21 Ekim 2022), metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanseri (10 Kasım 2022).
Pivotal çalışmalar (etikette özetlenen): HIMALAYA ve POSEIDON.