Erken ve orta evre rektum kanserinde organı koruyan tedavi (STAR-TREC)

Kısaca: Uzun süreli kemoradyoterapi, kısa radyoterapiye göre daha fazla hastada rektumu korudu.

Dergi: Lancet Oncology (23 Ağustos 2026 (Eylül 2026 sayısı)) · Çalışma türü: Faz 2/3 · Kanser türü: Rektum kanseri · Katılımcı: 409 hasta

Arka plan

Rektum kanseri, kalın bağırsağın son 15 cm’lik bölümünde gelişen kanserdir ve kolorektal kanserlerin yaklaşık üçte birini oluşturur. Kolorektal kanser dünyada en sık görülen üçüncü kanserdir. Rektumun pelvis içinde dar bir alanda, idrar ve cinsel işlevleri kontrol eden sinirlere ve anal kaslara yakın yerleşimi, tedaviyi kolon kanserinden farklı kılar. Bu nedenle rektum kanserinde radyoterapi, kemoterapi ve cerrahi birlikte planlanır.

Rektum kanserinin standart tedavisi, rektumun ve çevresindeki yağlı dokunun cerrahi olarak çıkarıldığı total mezorektal eksizyondur (TME). Bu ameliyat çok etkilidir. Ancak kalıcı ya da geçici kolostomi (karından dışkı torbası), bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, idrar ve cinsel işlev bozuklukları gibi önemli yaşam kalitesi sorunlarına yol açabilir.

Organ koruma stratejisinde önce radyoterapi (kemoterapiyle birlikte ya da tek başına) verilir. Tümör iyi yanıt verirse rektum alınmaz ve hasta yakından izlenir. Gerekirse yalnızca tümörün bulunduğu küçük bölge çıkarılır. Hangi radyoterapi yönteminin, yani uzun süreli kemoradyoterapinin mi yoksa 5 günlük kısa radyoterapinin mi daha fazla hastada organ korumayı sağladığı tartışmalıydı.

NCCN ve ESMO kılavuzları, lokal ileri rektum kanserinde total neoadjuvan tedavi sonrası tam klinik yanıt veren hastalarda “izle ve bekle” (watch-and-wait) yaklaşımını seçenek olarak tanır. Ancak erken evre ve küçük tümörlerde organ korumaya yönelik en iyi radyoterapi yöntemi konusunda kılavuzlarda net bir öneri yoktur. STAR-TREC bu soruya yanıt aramak için tasarlandı.

Çalışma Özeti

Erken ve orta evre rektum kanserinde, yanıta göre uyarlanmış organ koruma stratejisinde uzun süreli kemoradyoterapi mi, kısa süreli radyoterapi mi daha etkili?

Uluslararası, çok merkezli, randomize faz 2/3 çalışma. Hastalar uzun süreli kemoradyoterapi (163), kısa süreli radyoterapi (168) ya da doğrudan ameliyat (TME, 78) grubuna ayrıldı. Bu makalede 12 aylık sonuçlar sunuluyor.

• Organ korumayı seçen hastalarda 12 ayda ameliyatsız (TME’siz) sağkalım: uzun kemoradyoterapi ile %78,5, kısa radyoterapi ile %60,6 (HR 1,90).

Ciddi yan etkiler tüm gruplarda seyrekti. Doğrudan ameliyat grubunda 1 hasta anastomoz kaçağı sonrası hayatını kaybetti.

Sonuç olarak, uygun hastalarda organ koruyan yaklaşım mümkün görünüyor ve uzun kemoradyoterapi daha etkili. Kesin sonuç için 30 aylık veriler beklenmeli.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.