Lokal ileri rektum kanserinde kısa radyoterapi + kemoterapinin 5 yıllık sonuçları (STELLAR)

Kısaca: Kısa radyoterapiye dayalı total neoadjuvan tedavi, 5 yıllık sağkalımı %69,7’den %78,1’e çıkardı.

Dergi: JCO (1 Eylül 2026 sayısı) · Çalışma türü: Faz 3 (5 yıllık sonuçlar) · Kanser türü: Rektum kanseri · Katılımcı: Lokal ileri rektum kanseri hastaları

Arka plan

Rektum kanseri, kalın bağırsağın son 15 cm’lik bölümünde gelişen kanserdir ve kolorektal kanserlerin yaklaşık üçte birini oluşturur. Kolorektal kanser dünyada en sık görülen üçüncü kanserdir. Rektumun pelvis içinde dar bir alanda, idrar ve cinsel işlevleri kontrol eden sinirlere ve anal kaslara yakın yerleşimi, tedaviyi kolon kanserinden farklı kılar. Bu nedenle rektum kanserinde radyoterapi, kemoterapi ve cerrahi birlikte planlanır.

Lokal ileri rektum kanserinde uzun yıllar boyunca standart yaklaşım, 5-6 hafta süren kemoradyoterapi, ardından ameliyat ve ameliyat sonrası kemoterapiydi. Ancak ameliyat sonrası kemoterapiyi hastaların önemli bir kısmı tamamlayamıyordu ve uzak metastaz riski yüksek kalıyordu.

Total neoadjuvan tedavide (TNT) kemoterapinin tamamı ameliyattan önce, radyoterapiyle birlikte verilir. Kısa süreli radyoterapi (5 günde 5 seans) ise uzun kemoradyoterapiye göre çok daha kısa sürer ve hastanın kemoterapiye daha erken başlamasını sağlar. Avrupa’daki RAPIDO çalışması, kısa radyoterapiye dayalı TNT’nin hastalık kontrolünü iyileştirdiğini göstermişti.

NCCN ve ESMO kılavuzları, yüksek riskli lokal ileri rektum kanserinde total neoadjuvan tedaviyi tercih edilen yaklaşım olarak önerir. Kılavuzlar hem kısa radyoterapiye dayalı (RAPIDO) hem de uzun kemoradyoterapiye dayalı (PRODIGE 23, OPRA) TNT seçeneklerini kabul eder. Ancak bu yaklaşımın genel sağkalımı uzattığına dair kanıt sınırlıydı. STELLAR’ın 5 yıllık sonuçları bu soruya önemli bir yanıt veriyor.

Çalışma Özeti

Lokal ileri rektum kanserinde, kısa süreli radyoterapi ve ardından kemoterapiden oluşan total neoadjuvan tedavi (TNT), standart uzun süreli kemoradyoterapiye göre uzun dönemde daha iyi sonuç verir mi?

Çin’de yürütülen randomize faz 3 STELLAR çalışmasının 5 yıllık güncel analizi. Rektumun alt ve orta bölümünde lokal ileri kanseri olan hastalar, kısa radyoterapi + kemoterapi (TNT) ya da standart uzun kemoradyoterapi grubuna ayrıldı. Medyan takip 68,7 ay.

• 5 yıllık hastalıksız sağkalım: TNT ile %62,0, kemoradyoterapiyle %58,7 (HR 0,85; anlamlı değil).
• 5 yıllık genel sağkalım: %78,1’e karşı %69,7 (HR 0,74; anlamlı).
• Uzak metastaz ve bölgesel nüks oranları benzerdi.
• Yüksek riskli hastalarda genel sağkalım yararı daha belirgindi (HR 0,66).

Bu güncellemede güvenlik verileri ayrıca bildirilmedi.

Sonuç olarak, kısa radyoterapiye dayalı total neoadjuvan tedavi, özellikle yüksek riskli lokal ileri rektum kanserinde uzun süreli kemoradyoterapiye güçlü bir alternatif.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.