ASH’den erişkin miyelofibroz yönetimi için ilk kapsamlı kılavuz: 10 öneri

Kısaca: Amerikan Hematoloji Derneği (ASH), erişkinlerde miyelofibroz yönetimine ilişkin ilk kapsamlı kılavuzunu Ekim 2026’da Blood Advances dergisinde yayımladı. Kılavuz, moleküler testten nakil zamanlamasına kadar 10 öneri içeriyor.

Haber türü: Klinik uygulama kılavuzu (Ekim 2026) · Yayın: Blood Advances · Kanser türü: Primer ve sekonder miyelofibroz · Panel başkanı: Brady L. Stein

Arka plan

Miyelofibroz, kemik iliğindeki kan yapıcı kök hücrelerden kaynaklanan kronik bir kan kanseridir. Miyeloproliferatif neoplaziler (MPN) adı verilen grupta yer alır. Doğrudan (primer) ortaya çıkabileceği gibi polisitemia vera ya da esansiyel trombositemi zemininde de (sekonder) gelişebilir. Hastalıkta kemik iliği giderek lif dokusuyla dolar ve normal kan yapımı bozulur. Kansızlık, dalak büyümesi, yorgunluk, gece terlemesi, kaşıntı ve kilo kaybı tipik belirtilerdir.

Hastaların çoğunda JAK2, CALR ya da MPL genlerinden birinde “sürücü” mutasyon bulunur. Bu mutasyonlar JAK-STAT sinyal yolağını sürekli aktif hale getirir. Bunun yanında ASXL1, SRSF2, U2AF1, EZH2 ve IDH1/2 gibi ek mutasyonlar hastalığın daha agresif seyrettiğini ve akut lösemiye dönüşüm riskinin arttığını gösterebilir.

Tedavide ruksolitinib, fedratinib, pakritinib ve momelotinib gibi JAK inhibitörleri dalak büyüklüğünü ve belirtileri belirgin şekilde azaltır. Ancak hastalığın seyrini kökten değiştirmez. Hastalığı iyileştirebilen tek tedavi allojenik kök hücre naklidir. Nakil ise özellikle ileri yaştaki hastalarda ciddi riskler taşır. Bu nedenle kimin, ne zaman nakle yönlendirileceği en tartışmalı konulardan biridir.

Bugüne kadar miyelofibroz yönetiminde NCCN ve Avrupa kaynaklı öneriler kullanılıyordu. ASH, GRADE yöntemiyle kanıtları sistematik olarak değerlendiren ve hasta temsilcilerinin de yer aldığı bir panelle, bu alandaki ilk kapsamlı kılavuzunu hazırladı.

Kılavuzun Özeti

Kılavuzun amacı, erişkin miyelofibroz hastalarında tanı, risk sınıflaması ve tedavi kararlarında klinisyenlere yol göstermektir. Panel toplam 10 öneri yayımladı. Öne çıkan başlıklar şunlardır:

• Genişletilmiş moleküler test: Tanı anında yalnızca sürücü mutasyonlara değil, yüksek riskli ek mutasyonlara da bakılması (NGS paneli) ve risk sınıflamasında bunların kullanılması.
• Erken nakil değerlendirmesi: JAK inhibitörüne yanıt veren yüksek riskli hastaların, yanıt kaybını beklemeden erken dönemde bir nakil merkezine yönlendirilmesi.
• Kansızlık yönetimi: Hastalığa ya da JAK inhibitörüne bağlı kansızlığa yönelik stratejiler ve tedavi seçimi.
• JAK inhibitörlerinin yeri: Belirtisi olan düşük riskli hastalarda JAK inhibitörü kullanılması. Belirtisi olmayan yüksek riskli hastalarda yalnızca risk nedeniyle JAK inhibitörü başlanmaması.
• Aspirin: JAK2 V617F mutasyonu taşıyan hastalarda damar tıkanıklığı riskini azaltmak için düşük doz aspirin.

Panel, birçok öneri için kanıt düzeyinin düşük ya da orta olduğunu ve kararların hastanın tercihleri ve genel durumu dikkate alınarak ortak verilmesi gerektiğini vurguluyor.

Sonuç olarak, ASH kılavuzu miyelofibrozda tanı anında kapsamlı moleküler testi, yüksek riskli hastalarda erken nakil değerlendirmesini ve belirtiye yönelik JAK inhibitörü kullanımını standart hale getirmeyi amaçlıyor. Kılavuz ABD’de hazırlanmış olsa da önerileri genel olarak uluslararası uygulamalarla uyumlu. Türkiye’de tedavi seçenekleri ve geri ödeme koşulları farklılık gösterebilir.

Kısaltmalar: ASH: Amerikan Hematoloji Derneği; JAK: Janus kinaz; JAK2 V617F: JAK2 geninin 617. konumundaki valin–fenilalanin değişimi; CALR: kalretikülin; MPL: trombopoietin reseptörü geni; MPN: miyeloproliferatif neoplazi; NGS: yeni nesil dizileme; GRADE: kanıt değerlendirme sistemi; NCCN: ABD Ulusal Kapsamlı Kanser Ağı. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez; tedavi kararları için hekiminize danışın.