Ameliyat sonrası baş-boyun kanserinde haftalık sisplatin, 3 haftalık sisplatine karşı (JCOG1008)

Kısaca: Haftalık sisplatin 5 yıllık takipte de en az standart tedavi kadar etkili bulundu.

Dergi: JCO (20 Eylül 2026 sayısı) · Çalışma türü: Faz 2/3 (uzun dönem sonuçlar) · Kanser türü: Baş-boyun kanseri · Katılımcı: 261 hasta

Arka plan

Baş-boyun kanserleri ağız boşluğu, yutak, gırtlak, burun ve tükürük bezlerinden kaynaklanan kanserleri kapsar. Bunların yaklaşık %90’ı skuamöz hücreli karsinomdur. Sigara ve alkol en önemli risk faktörleridir ve birlikte kullanıldıklarında risk katlanarak artar. Son yıllarda özellikle bademcik ve dil kökü kanserlerinde HPV enfeksiyonuyla ilişkili vakaların arttığı görülüyor. Geçmeyen ağız yarası, ses kısıklığı, yutma güçlüğü ve boyunda şişlik önemli uyarı belirtileridir.

Baş-boyun skuamöz hücreli kanserlerinde ameliyat sonrası cerrahi sınırda tümör kalması ya da lenf bezinin dışına taşma gibi yüksek riskli özellikler varsa, nüks riskini azaltmak için radyoterapiyle birlikte sisplatin kemoterapisi verilir.

Standart yaklaşım, sisplatinin 3 haftada bir yüksek dozda (100 mg/m²) verilmesidir. Ancak bu doz böbrek hasarı, işitme kaybı, bulantı-kusma ve kan değerlerinde düşüş gibi ciddi yan etkilere yol açabilir. Bu nedenle birçok merkezde pratikte haftalık düşük doz sisplatin tercih edilmektedir. Ancak bu tercihin aynı etkinliği sağlayıp sağlamadığı tartışmalıydı.

NCCN kılavuzları, ameliyat sonrası yüksek riskli baş-boyun kanserinde radyoterapiyle birlikte 3 haftada bir 100 mg/m² sisplatini en güçlü kanıta sahip tedavi olarak önerir. Haftalık sisplatin ise bir alternatif olarak anılır. JCOG1008’in ara sonuçları haftalık rejimin eşdeğer olduğunu göstermişti. Bu son analiz, bu sonucun uzun takipte de geçerli olup olmadığını değerlendirdi.

Çalışma Özeti

Ameliyat sonrası yüksek riskli baş-boyun skuamöz hücreli kanserinde, radyoterapiyle birlikte haftalık düşük doz sisplatin, standart 3 haftada bir yüksek doz sisplatin kadar etkili mi?

Japonya’da yürütülen randomize faz 2/3 eşdeğerlik çalışması. Hastalar 3 haftada bir 100 mg/m² sisplatin (3 kür) ya da haftada bir 40 mg/m² sisplatin (7 kür) ile birlikte radyoterapi grubuna ayrıldı. Medyan takip 5,6 yıl.

• 5 yıllık genel sağkalım: haftalık sisplatinle %71,2, 3 haftalık sisplatinle %58,7 (HR 0,76). Eşdeğerlik doğrulandı.
• 5 yıllık nükssüz sağkalım ve yerel nükssüz sağkalım haftalık grupta sayısal olarak daha iyiydi.

Geç yan etkilerin hiçbirinde iki grup arasında %10’dan fazla fark görülmedi.

Sonuç olarak, haftalık sisplatin, ameliyat sonrası yüksek riskli baş-boyun kanserinde standart 3 haftalık rejime makul bir alternatif.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.