Alektinib, ALK pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanserinde ameliyat sonrası ve ileri evrede kullanılan, günde iki kez yemekle alınan bir kapsüldür.
Günde 2 kez, yemekle
program
600 mg
her doz (4 kapsül)
25,7 ay
ALEX progresyonsuz sağkalım (krizotinib: 10,4 ay)
Bu ilaç nedir?
İkinci kuşak bir ALK tirozin kinaz inhibitörüdür. ALK geninin yeniden düzenlenmesiyle oluşan anormal ALK proteinini bloke eder ve beyne geçebilir. Ameliyat sonrası adjuvan tedavide ve ileri evrede ALK pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanserinde kullanılır. İlaç 150 mg sert kapsül olarak bulunur. Türkiye’de Roche tarafından Alecensa adıyla bulunur. Ülkemizdeki erişimi ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
ALK geni başka bir genle birleştiğinde, sürekli açık kalan anormal bir ALK proteini oluşur. Bu protein kanser hücresine durmadan çoğal sinyali gönderir. Alektinib bu proteinin enzim bölgesini bloke eder.
1. İlaç alınır
İçeri giriş
Kapsül yemekle alınır, kana karışır ve tümör hücrelerine ulaşır.
2. ALK’ye bağlanır
Hedef
Anormal ALK proteininin enzim bölgesine yerleşir.
3. Sinyal kesilir
Hücre içi
ALK kinazı çalışamaz hale gelir ve çoğalma sinyali durur.
4. Tümör küçülür
Sonuç
Beyin metastazlarında da etkili olabilir. Çoğalma durunca tümör küçülebilir.
Alektinib (Alecensa) FDA onayı
Alektinib, Roche (Genentech) tarafından geliştirilen ve piyasada Alecensa adıyla bulunan bir ilaçtır. FDA ilacı ALK pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanserinde önce ileri evrede, sonra ameliyat sonrası kullanım için onayladı.
Onay kapsamı
Hastalık ve hasta grubu
ALK pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanseri: tümör rezeksiyonu sonrası adjuvan tedavi (tümör 4 cm ve üzeri veya lenf düğümü pozitif) ve metastatik hastalıkta birinci basamak tedavi.
Doz
600 mg (4 adet 150 mg kapsül), ağızdan, günde iki kez, yemekle birlikte. Adjuvan tedavide 2 yıl kullanılır. Ağır karaciğer yetmezliğinde (Child-Pugh C) doz günde iki kez 450 mg’dır.
Test
ALK pozitifliği FDA onaylı bir testle gösterilmelidir.
Onayın dayanağı: ALEX ve ALINA çalışması
ALEX, 303 hastada alektinibi krizotinib ile karşılaştıran randomize bir çalışmadır. ALINA ise ameliyat sonrası alektinib ile platin temelli kemoterapiyi karşılaştıran, 257 hastalık randomize bir çalışmadır.
İlerlemesiz sağkalım (ALEX)
25,7 ay
krizotinib: 10,4 ay
Yanıt oranı (ALEX)
%79
krizotinib: %72
Beyin yanıt oranı (ALEX)
%81
krizotinib: %50
- ALEX: Ortanca progresyonsuz sağkalım 25,7 aya karşı 10,4 ay bulundu.
- Beyin metastazı: Ölçülebilir beyin lezyonu olanlarda beyin içi yanıt oranı %81’e karşı %50 oldu.
- ALINA (adjuvan): Alektinib kolunda ortanca hastalıksız sağkalıma ulaşılmadı, kemoterapi kolunda yaklaşık 41 ila 44 ay bulundu.
Etiketteki başlıca uyarılar
FDA etiketi karaciğer toksisitesi, interstisyel akciğer hastalığı, yavaş kalp atışı (bradikardi), kreatin fosfokinaz yükselmesiyle birlikte miyalji, hemolitik anemi, ışığa duyarlılık ve doğmamış bebek için risk konusunda uyarı yapar. Karaciğer enzimleri ve bilirübin düzenli izlenir.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Kapsül olarak, evde, yemekle birlikte.
Program
Günde iki kez 600 mg (4 kapsül).
Tedavi süresi
Metastatik hastalıkta hastalık kontrol altında kaldıkça sürdürülür. Adjuvan tedavide 2 yıl.
İzlem
Karaciğer testleri, CPK, kalp hızı ve akciğer belirtileri düzenli izlenir.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
ALK pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanseri: Ameliyat sonrası adjuvan tedavide (2 yıl) ve metastatik birinci basamak tedavide 600 mg günde iki kez yemekle. Yan etki olursa: Doz 600 mg’dan 450 mg’a, sonra 300 mg’a (günde iki kez) düşürülür. 300 mg’ı da tolere edemeyen hastalarda ilaç bırakılır. Ağır karaciğer yetmezliğinde başlangıç dozu 450 mg günde iki kez. Kararları doktorunuz muayene ve tahlillerinize göre verir.
Nasıl kullanılır?
- İlacı günde iki kez, yemekle birlikte alın. Her gün aynı saatlerde almaya çalışın.
- Kapsülleri bütün yutun. Açmayın veya çözmeyin.
- Karaciğer testleri düzenli yapılır. Randevularınızı aksatmayın.
- Güneşten korunun. Güneşe maruz kalma durumunda koruyucu kıyafet ve güneş koruyucu kullanın.
- Yeni veya kötüleşen öksürük, nefes darlığı veya kas ağrısı olursa hemen bildirin.
- Bu ilacın doz ve kullanım şeması kişiye göre değişebilir. Sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Yan etki belirtilerini tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Muayene ve kan tahlilleri sık yapılır. Yan etkiler çoğunlukla bu dönemde dengelenir, gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir. Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Değerlendirme
Tedaviye devam, doz ayarı veya değiştirme kararı hastalığın durumuna ve yan etkilere göre doktorunuzla birlikte verilir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Kan sayımı, karaciğer testleri (ALT, AST, bilirübin), CPK ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
- İlaçlarınız: Düzenli kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik durumunuz tedaviden önce doğrulanır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Kadınlarda son dozdan sonra 5 hafta boyunca etkili korunma kullanın. Emzirme yapılmaz.
- Aşılar: Canlı virüslü aşılar tedavi sırasında yapılmaz. Diğer aşıların zamanlamasını doktorunuzla planlayın.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin.
İlacı evde kullanma
- İlacı her gün aynı saatlerde, yemekle birlikte alın.
- Kapsülleri orijinal ambalajında, çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.
- Güneş koruyucu kullanın ve güneşte uzun süre kalmaktan kaçının.
- Kas ağrısı, güçsüzlük veya koyu renkli idrar olursa gecikmeden bildirin.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
En sık görülen yan etkiler (ALINA, ABD etiketi, alektinib kolu, 128 hasta)
Karaciğer toksisitesi%61 (ağır: %4,7)
Kas ağrısı (miyalji)%34 (ağır: %0,8)
Yorgunluk%25 (ağır: %0,8)
Ödem (şişlik)%16 (ağır: %0)
Karın ağrısı%13 (ağır: %0)
“Ağır” değeri 3. ve 4. derece yan etkileri gösterir. Karşılaştırma kolunda (kemoterapi) örneğin kabızlık %25, yorgunluk %28 oranındaydı. Farklı çalışmalarda yüzdeler değişebilir.
Tahlillerde en sık görülen değişiklikler
CPK yüksekliği%77 (ağır: %8)
AST yüksekliği%75 (ağır: %0,8)
Hemoglobin düşüklüğü%69 (ağır: %0)
Bilirübin yüksekliği%68 (ağır: %2,3)
Alkalen fosfataz yüksekliği%64 (ağır: %0)
ALT yüksekliği%57 (ağır: %2,3)
Kreatinin yüksekliği%41 (ağır: %0)
Ürik asit yüksekliği%30 (ağır: %0)
Kan ve biyokimya tahlillerinde ölçülen değişikliklerdir. Tahlil sonucu olarak izlenir, her hastada belirtiye yol açmaz.
Karaciğer enzimlerinde artış
Tedavi boyunca
Tahlillerle izlenir. Sarılık veya koyu idrar olursa bildirin.
Kabızlık
Tedavi boyunca
Lifli beslenin ve bol sıvı için. Süren kabızlığı bildirin.
Kas ağrısı ve CPK artışı
Tedavi boyunca
Açıklanamayan kas ağrısı veya güçsüzlükte CPK düzeyine bakılır.
Şişlik (ödem)
Tedavi boyunca
Bacak veya yüzde şişlik olursa bildirin.
Ağır güneş yanığı
Güneşte
Güneşten korunun. Cilt reaksiyonları olursa bildirin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Yeni veya kötüleşen öksürük, nefes darlığı ya da ateş
- Bayılma, çarpıntı veya çok yavaş nabız
- Sarılık, koyu idrar veya şiddetli karın ağrısı
- Ani görme kaybı veya belirgin görme değişikliği
- Şiddetli kas ağrısı, güçsüzlük veya koyu renkli idrar
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- İlaç yemekle alınmalıdır. Aç karnına almak emilimi azaltabilir.
- Karaciğer testlerinizde yükselme olursa doz ayarı veya ara verme gerekebilir.
- Yavaş kalp atışı olabilir. Baş dönmesi ve bayılma hissini bildirin.
- Gebelikte kullanılmaz. Son dozdan sonra 5 hafta etkili korunma kullanın.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt ve peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol karaciğeri olumsuz etkileyebilir, bu nedenle kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin, antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Korunma yöntemi ve süresi için doktorunuza danışın.
- Hormon içeren korunma yöntemleri her hasta için uygun olmayabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuzla belirleyin.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), karaciğer testleri veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
ALK pozitif ne demek?
Tümörde ALK geninin başka bir genle birleştiği anlamına gelir. Bu durum tümör testiyle saptanır ve ALK inhibitörlerine yanıtı öngörür.
Beyin metastazında etkili mi?
Çalışmalarda alektinib ölçülebilir beyin lezyonlarında yüksek yanıt oranı gösterdi. Sizin durumunuzu doktorunuz değerlendirir.
Bir dozu unutursam ne yapmalıyım?
Etikete göre bir dozu kaçırdıysanız ve bir sonraki doza 6 saat veya daha az kaldıysa kaçırılan dozu almayın. Diğer durumlarda ekibinizin talimatına göre hareket edin. İki dozu birlikte almayın.
Yan etki nedeniyle ilacı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Önce ekibinizi arayın. Çoğu yan etki doz ayarı, kısa süreli ara veya destek tedavisiyle yönetilir. İlacı kendiliğinden bırakmak hastalığın kontrolünü bozabilir.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, görme bozukluğu veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Kaynaklar
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Alecensa (alektinib) reçeteleme bilgisi (DailyMed güncel sürüm)
TİTCK, Alecensa 150 mg sert kapsül kullanma talimatı
ALEX ve ALINA çalışmaları, FDA etiketi klinik çalışmalar bölümü