12 aylık bölgesel nüks %52,0’dan %20,2’ye düştü.
Kısaca: 12 aylık bölgesel nüks %52,0’dan %20,2’ye düştü.
Dergi: Lancet Oncology (23 Ekim 2026) · Çalışma türü: Randomize faz 2 · Kanser türü: Pankreas kanseri · Katılımcı: 74 hasta
Pankreas kanseri, en ölümcül kanserlerden biridir. 5 yıllık sağkalım yalnızca %10 civarındadır. Belirtileri (sarılık, sırt ağrısı, kilo kaybı, yeni başlayan şeker hastalığı) genellikle geç ortaya çıkar ve hastaların yalnızca yaklaşık beşte birine ameliyat edilebilir evrede tanı konur. Sigara, kilo fazlalığı, uzun süreli şeker hastalığı, kronik pankreatit ve ailesel yatkınlık bilinen risk faktörleridir. Pankreas kanseri, yakın gelecekte kansere bağlı ölümlerin ilk sıralarına yükselmesi beklenen kanserlerden biridir.
Pankreas kanseri, en ölümcül kanserlerden biridir. Ameliyat edilebilen hastalarda bile nüks oranı çok yüksektir. Ameliyat çevresinde verilen kemoterapi (perioperatif kemoterapi, örneğin FOLFIRINOX) bugün standarttır. Ancak özellikle damarlara yakın, “yüksek riskli” tümörlerde ameliyat bölgesinde yerel nüks önemli bir sorun olmaya devam etmektedir.
Stereotaktik vücut radyoterapisi (SBRT), tümöre birkaç seansta çok hassas ve yüksek doz radyasyon verilmesini sağlayan modern bir radyoterapi tekniğidir. Çevredeki sağlıklı dokuları korurken tümör bölgesine güçlü bir doz verilebilir. Pankreas kanserinde radyoterapinin yeri uzun süredir tartışmalıdır. Avustralya ve Yeni Zelanda grubu AGITG’nin MASTERPLAN çalışması bu soruya randomize veriyle yanıt arıyor.
NCCN ve ESMO kılavuzları, ameliyat edilebilir ya da sınırda ameliyat edilebilir pankreas kanserinde ameliyat çevresinde kemoterapiyi (FOLFIRINOX ya da gemsitabin + nab-paklitaksel) önerir. Radyoterapi ise kılavuzlarda yalnızca seçilmiş durumlarda bir seçenek olarak geçer, çünkü PREOPANC gibi çalışmalarda sonuçlar tutarsız olmuştur. MASTERPLAN, modern SBRT tekniğinin yüksek riskli hastalarda yerel kontrolü iyileştirip iyileştirmediğini araştırdı.
Yüksek riskli lokalize pankreas kanserinde, ameliyat çevresinde verilen kemoterapiye stereotaktik vücut radyoterapisi (SBRT) eklenmesi bölgesel nüksü azaltır mı?
Avustralasya’da yürütülen açık etiketli, çok merkezli, randomize faz 2 çalışma. Hastalar kemoterapi + SBRT (49) ya da yalnız kemoterapi (25) grubuna ayrıldı.
3. derece ve üzeri yan etki %70’e karşı %64 idi, fark anlamlı değil. SBRT’ye bağlı 2 ciddi yan etki görüldü.
Sonuç olarak, SBRT, belirgin ek toksisite olmadan bölgesel kontrolü iyileştirdi. Daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: OAR, A., KNEEBONE, A., SJOQUIST, K. M. et al. Perioperative chemotherapy and stereotactic body radiotherapy versus perioperative chemotherapy alone in patients with high-risk, localised pancreatic cancer (MASTERPLAN): an open-label, phase 2, multicentre, randomised trial of the Australasian Gastro-Intestinal Trials Group. The Lancet Oncology [online]. 2026. Ahead of print.
