Safra yolu kanseri (kolanjiyokarsinom)IDH1 mutasyonuHedefe yönelik ilaçTablet (ağızdan)Lösemi (AML) ve MDS için de onaylı
Kısaca
Ivosidenib (Tibsovo), IDH1 geni değişikliği taşıyan kanserlerde bu bozuk proteini bloke eden günde bir kez alınan bir tablettir. Solid tümörler arasında, daha önce tedavi görmüş ve IDH1 mutasyonu olan ileri safra yolu kanserinde (kolanjiyokarsinom) onaylıdır. Aynı ilaç akut miyeloid lösemi (AML) ve miyelodisplastik sendromda (MDS) da kullanılır. Kutulu uyarı, lösemi ve MDS’de görülen “diferansiyasyon sendromu”dur.
Ağızdan
Tablet, günde 1 kez
Her gün
Aynı saatte, yağlı yemekle değil
500 mg
2 tablet (250 mg + 250 mg) tek seferde
Risk oranı 0,37
Safra yolu kanserinde ilerlemeye karşı (plasebo ile)
Bu ilaç nedir?
Ivosidenib, kanser hücresindeki mutant IDH1 enzimini hedefler. IDH1, hücre metabolizmasında görev alan bir enzimdir. Bazı kanserlerde (safra yolu kanseri, AML, MDS) bu gen değişmiştir ve enzim, hücrelerin olgunlaşmasını bozan bir madde üretir. İlaç bu üretimi azaltır.
Tibsovo yalnızca IDH1 mutasyonu tespit edilmiş hastalarda kullanılır. Mutasyon, tümör örneğinde FDA onaylı bir testle gösterilir. Bu yazı özellikle solid tümör olan safra yolu kanserine odaklanır; lösemi ve MDS endikasyonları kısaca belirtilmiştir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
Ivosidenib, kanser hücresindeki bozuk enzimi susturarak hücrelerin kontrolsüz çoğalmasını yavaşlatmayı hedefler.
1. Gen değişir
Sorun
Kanser hücresinde IDH1 geninde bir mutasyon (örneğin R132C) bulunur.
2. Bozuk enzim zararlı madde üretir
Mekanizma
Mutant IDH1 enzimi, hücrenin olgunlaşmasını ve normal çalışmasını bozan bir metabolit üretir.
3. İlaç enzimi bloke eder
İlaç
Ivosidenib mutant IDH1’e bağlanır ve bu maddenin üretimini azaltır.
4. Büyüme yavaşlar
Sonuç
Çalışmada ilaç, hastalığın ilerlemesini plaseboya göre anlamlı biçimde geciktirdi.
FDA onayı: Ivosidenib (Tibsovo)
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ivosidenibi ilk kez 2018’de IDH1 mutasyonlu AML için onayladı. Safra yolu kanserinde (25 Ağustos 2021) daha önce tedavi görmüş IDH1 mutasyonlu kolanjiyokarsinom için onay verdi. Mayıs 2022’de yeni tanılı AML’de azasitidin ile birlikte kullanımı, 24 Ekim 2023’te IDH1 mutasyonlu nüks veya dirençli MDS için kullanımı onaylandı.
Aşağıdaki bilgiler DailyMed’deki güncel ABD etiketine dayanır (Aralık 2025 sürümü).
Onay kapsamı
Safra yolu kanseri (solid tümör)
Daha önce tedavi görmüş, yerel ileri veya metastatik IDH1 mutasyonlu kolanjiyokarsinomlu yetişkinler. Çalışmada hastalar en az bir, en fazla iki önceki rejim almıştı; bunlardan biri gemsitabin veya 5-FU içermekteydi.
Yeni tanılı AML
75 yaş ve üzeri veya yoğun kemoterapi uygulanamayacak hastalıkları olan yetişkinlerde, azasitidin ile birlikte veya tek başına.
Nüks/dirençli AML ve MDS
IDH1 mutasyonlu nüks veya dirençli AML ve MDS’li yetişkinler.
Pivotal çalışma: ClarIDHy (safra yolu kanseri)
İlerleme riski
Risk oranı 0,37
Hastalığın ilerlemesi veya ölüm riski plaseboya göre %63 azaldı (%95 GA 0,25–0,54; p<0,0001). 185 hasta 2:1 oranında ivosidenib veya plasebo aldı.
Yanıt oranı
%2,4 vs %0
Tümörde belirgin küçülme az hastada görüldü; ilacın etkisi esas olarak büyümeyi yavaşlatmaktır.
Genel sağkalım
10,3 ay vs 7,5 ay
Risk oranı 0,79 (0,56–1,12), p=0,093. Plasebo grubundaki hastaların %70’i ilerlemeden sonra ivosidenibe geçti; bu durum sağkalım analizini zorlaştırdı.
AML ve MDS endikasyonları için
AGILE (yeni tanılı AML)
Yaşam süresi 24,0 ay vs 7,9 ay
Azasitidin + ivosidenib ile azasitidin + plasebo karşılaştırıldı. Risk oranı 0,44 (0,27–0,73). Tam remisyon %47 vs %15.
MDS (18 hasta)
%38,9
Tam remisyon oranı. Çalışma küçük ve tek koldu.
Etiketteki başlıca uyarılar
Etiketin kutulu uyarısı diferansiyasyon sendromudur (AML ve MDS’de): ateş, nefes darlığı, oksijen düşüklüğü, akciğerde sıvı, hızlı kilo alımı veya ödem, tansiyon düşmesi, böbrek ve karaciğer bozukluğu görülebilir ve ölümcül olabilir. Başka önemli uyarılar: QT uzaması (kalp ritim değişikliği), Guillain-Barré sendromu (sinir sistemi hastalığı) ve gebelikte bebeğe zarar riski.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Ağızdan, tablet halinde. Bütün yutulur; bölünmez, ezilmez, çiğnenmez.
Doz ve program
500 mg (2 × 250 mg), günde 1 kez, her gün aynı saatte. Yemekle veya yemeksiz alınabilir; yağlı yemekle alınmaz.
Süre
Hastalık ilerleyene veya kabul edilemez yan etki çıkana kadar. AML/MDS’de en az 6 ay.
Kalp izlemesi
Başlamadan önce EKG; ilk 3 hafta haftada bir, sonra ayda bir EKG yapılır.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
Safra yolu kanseri: 500 mg ağızdan, günde bir kez.
Unutulan doz: Mümkün olan en kısa sürede alın; bir sonraki dozdan en az 12 saat önce alabiliyorsanız alın. Sonra normal programa dönün. 12 saat içinde iki doz almayın.
Kusma: Kusarsanız yerine yeni doz almayın; bir sonraki doz zamanını bekleyin.
Doz azaltma: Yan etkide ilaca ara verilir. QTc uzamasında 250 mg’a düşürülebilir. Güçlü CYP3A4 inhibitörü bir ilaçla birlikte gerekirse doz 250 mg’a indirilir. Bunları doktorunuz yönetir.
Tedavi sürecinde neler olur?
Başlamadan önce
IDH1 mutasyonu FDA onaylı bir testle gösterilir. EKG, kan sayımı, karaciğer, böbrek değerleri ve elektrolitler kontrol edilir.
İlk haftalar
İlk 3 hafta EKG haftada bir yapılır. Kan değerleri düzenli kontrol edilir.
Sürekli tedavi
Her gün aynı saatte tablet alınır. Aylık EKG ve düzenli kan testleri sürer. Yeni belirtiler hemen bildirilir.
Süreler kişiden kişiye değişir. Sizin programınızı doktorunuz belirler.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Başlamadan önce
- Mutasyon testi: IDH1 mutasyonu gösterilmeden ilaç başlanmaz.
- Kalp: Kalp ritim sorunu, QT uzaması öyküsü, düşük potasyum veya magnezyum varsa söyleyin.
- İlaç listesi: Tüm reçeteli, reçetesiz ilaç ve bitkisel ürünleri bildirin. Bazı ilaçlar ivosidenib düzeyini değiştirir veya QT uzamasını artırır.
- Gebelik: Gebelik olasılığı kontrol edilir; etkili doğum kontrolü gerekir.
İlacı alırken
- Tableti bütün yutun; bölmeyin, ezmeyin, çiğnemeyin.
- Her gün aynı saatte alın.
- Yağlı yemekle birlikte almayın (emilimi artırıp yan etkileri güçlendirebilir).
- Reçetesiz ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler dahil yeni bir şey başlamadan önce ekibinize sorun.
Evde
- İshal, bulantı, kusma, ateş, nefes darlığı gibi yeni belirtileri kaydedin.
- Çarpıntı, bayılma hissi veya kol-bacakta güçsüzlük olursa bekletmeden bildirin.
- Kendi başınıza ilacı bırakmayın veya dozu değiştirmeyin.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Safra yolu kanseri çalışmasında en sık görülen yan etkiler (ivosidenib)
Karın ağrısı%35 (ağır: %2)
İştah azalması%24 (ağır: %2)
Karında sıvı (asit)%23 (ağır: %9)
Kansızlık (anemi)%18 (ağır: %7)
Kaynak: ABD etiketi, AG120-C-005 (123 hasta). “Ağır” 3. derece ve üstü olayları gösterir.
Ciddi yan etki oranı %34, ölümcül yan etki %4,9 idi. Hastaların %7’sinde ilaç kalıcı olarak bırakıldı; %29’unda doz geçici olarak kesildi; %4,1’inde doz azaltıldı (en sık nedenler QT uzaması ve sinir hasarı).
Önemli yan etkiler
Diferansiyasyon sendromu (AML/MDS)
Kutulu uyarı
Ateş, nefes darlığı, akciğerde sıvı, hızlı kilo artışı veya ödem, tansiyon düşmesi. Hemen bildirin; kortizon başlanır.
QT uzaması
Kalp ritmi
Çarpıntı, bayılma hissi, göğüs sıkışması. EKG ile izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörleri ve QT uzatan ilaçlarla birlikte riski artar.
Guillain-Barré sendromu
Nadir (%0,8; lösemi/MDS çalışmaları)
Kol-bacakta güçsüzlük, uyuşma, yürüme zorluğu, nefes almada güçlük. Kalıcı olarak bırakılır.
Karaciğer
Karaciğer enzimleri/bilirubin
Sararma, koyu idrar, karında şişlik. Kan testleriyle izlenir.
Karında sıvı (asit)
%23
Karında şişlik, kilo artışı, nefes darlığı. Safra yolu kanserinde hastalığa bağlı olabilir.
Sindirim
Bulantı, ishal, kusma
Sıvı alımına dikkat edin; şiddetliyse doktorunuzu arayın.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Çarpıntı, bayılma, kalp ritminde düzensizlik veya göğüs ağrısı
- Kol veya bacaklarda ani güçsüzlük, uyuşma, yürüme güçlüğü, nefes almada zorluk
- Ateş, nefes darlığı, hızlı kilo artışı ya da şişlik (diferansiyasyon sendromu belirtileri)
- Ciltte ya da gözde sararma, koyu renkli idrar
- Şiddetli veya durmayan kusma/ishal, bayılma hissi
- Kanama, siyah dışkı, kusmada kan
- 38 °C ve üzeri ateş ya da idrarda belirgin azalma
Dikkat edilecekler
İlaç etkileşimleri: Güçlü CYP3A4 inhibitörleri (bazı mantar ilaçları, bazı antibiyotikler) ivosidenib düzeyini artırır; doz 250 mg’a düşürülebilir. Güçlü CYP3A4 indükleyicileri (örneğin bazı sara ilaçları, rifampisin, sarı kantaron) düzeyi düşürür, birlikte kullanılmaz. Bazı ilaçların etkisini azaltabilir; tüm ilaçlarınızı doktorunuzla gözden geçirin. QT uzatan ilaçlar mümkünse birlikte kullanılmaz.
Gebelik: İlaç doğmamış bebeğe zarar verebilir. Tedavi sırasında etkili korunma gerekir; süreyi doktorunuzdan öğrenin.
Emzirme: Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 ay emzirmeyin.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Her gün aynı saat: Tableti hatırlamak için alarm kurun.
- Sıvı: İshal veya kusma olursa bol sıvı alın; elektrolit kaybı QT riskini artırır.
- Belirti günlüğü: Ateş, nefes darlığı, kilo artışı, çarpıntı ve güçsüzlük gibi değişiklikleri not edin.
- İlaç listesi: Yeni bir ilaç veya takviye başlamadan önce ekibinize sorun.
Kontroller ve takip
- EKG: ilk 3 hafta haftada bir, sonra ayda bir.
- Kan testleri: karaciğer, böbrek, elektrolit, kan sayımı.
- Görüntüleme: hastalığın durumu doktorunuzun planına göre değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Bu ilaç kemoterapi mi?
Hayır. Hedefe yönelik bir ilaçtır; belirli bir gen değişikliği (IDH1 mutasyonu) taşıyan kanserlerde kullanılır.
Herkes kullanabilir mi?
Hayır. Yalnızca IDH1 mutasyonu gösterilmiş hastalarda kullanılır. Safra yolu kanserinde bu mutasyon hastaların bir bölümünde bulunur.
İlaç tümörü küçültür mü?
Çalışmada tümör küçülmesi nadir görüldü (%2,4). Etkisi esas olarak hastalığın ilerlemesini geciktirmektir (risk oranı 0,37).
Aç mı tok mu alınmalı?
Yemekle veya yemeksiz alınabilir, ancak yağlı yemekle alınmamalıdır.
Türkiye’de kullanılabilir mi?
İlaç ABD’de onaylıdır. Türkiye’deki ruhsat, erişim ve geri ödeme durumu değişebilir. Güncel bilgi için doktorunuza ve hastane eczanesine danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin önerilerinin yerine geçmez. Tedavinizle ilgili kararları mutlaka hekiminizle birlikte verin. Bu rehber, ABD FDA onaylı Tibsovo etiketinin DailyMed’deki güncel sürümüne (Aralık 2025 sürümü) dayanır. Türkiye’deki kullanım koşulları farklı olabilir.
Kaynaklar
ABD FDA onaylı ilaç etiketi: TIBSOVO (ivosidenib) film kaplı tablet, Servier Pharmaceuticals LLC. DailyMed, Aralık 2025 sürümü.
FDA onay duyuruları: kolanjiyokarsinom (25 Ağustos 2021), yeni tanılı AML + azasitidin (Mayıs 2022), nüks/dirençli MDS (24 Ekim 2023).
Pivotal çalışmalar (etikette özetlenen): AG120-C-005 (ClarIDHy), AG120-C-009 (AGILE), AG120-C-001.