Erlotinib, EGFR mutasyonlu akciğer kanserinde ve pankreas kanserinde (gemsitabinle birlikte) kullanılan, aç karnına alınan günlük bir tablettir.
150 mg
akciğer kanseri dozu
100 mg
pankreas kanseri dozu (gemsitabinle)
Bu ilaç nedir?
Birinci kuşak bir EGFR tirozin kinaz inhibitörüdür. EGFR proteininin enzim bölgesini geri dönüşümlü olarak bloke eder. Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde ve gemsitabinle birlikte ileri pankreas kanserinde kullanılır. İlaç film kaplı tablet olarak bulunur. Türkiye’de Roche tarafından Tarceva adıyla (25 mg ve 150 mg) bulunur, erlotinib içeren jenerik ürünler de vardır. Ülkemizdeki erişimi ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
EGFR hücre yüzeyinde bulunan ve çoğalma sinyali ileten bir reseptördür. Bazı akciğer tümörlerinde mutasyon nedeniyle bu reseptör sürekli aktiftir. Erlotinib bu sinyali engeller.
1. İlaç alınır
İçeri giriş
Tablet aç karnına alınır, kana karışır ve tümör hücrelerine ulaşır.
2. EGFR’ye bağlanır
Hedef
Reseptörün enzim bölgesine geri dönüşümlü olarak bağlanır.
3. Sinyal kesilir
Hücre içi
Çoğalma sinyali durur.
4. Tümör büyümesi yavaşlar
Sonuç
Hastalıkta küçülme veya stabil seyir görülebilir.
Erlotinib (Tarceva) FDA onayı
Erlotinib, piyasada Tarceva adıyla bulunan bir ilaçtır. FDA tarafından küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve pankreas kanseri için onaylanmıştır.
Onay kapsamı
Hastalık ve hasta grubu
Lokal ileri veya metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri: en az bir kemoterapi rejiminin başarısızlığından sonra tek ajan olarak. Lokal ileri, rezeke edilemez veya metastatik pankreas kanseri: gemsitabinle birlikte.
Doz
Akciğer kanserinde 150 mg, pankreas kanserinde 100 mg, günde bir kez, yemekten en az 1 saat önce veya 2 saat sonra alınır. Hastalık ilerleyene veya kabul edilemez toksisiteye kadar sürer.
Onayın dayanağı: BR.21 çalışması
BR.21, daha önce en az bir kemoterapi alan ileri küçük hücreli dışı akciğer kanserli 731 hastada erlotinibi plasebo ile karşılaştıran, 2:1 randomize, çift kör bir çalışmadır.
Medyan sağkalım
6,7 ay
plasebo: 4,7 ay
İlerlemesiz sağkalım
9,9 hafta
plasebo: 7,9 hafta
Hasta sayısı
731
488 erlotinib, 243 plasebo
- Sağkalım: Ölüm riski %27 azaldı (risk oranı 0,73, %95 güven aralığı 0,61-0,86, P değeri 0,001’in altında).
- İlerlemesiz sağkalım: Risk oranı 0,59 (%95 güven aralığı 0,50-0,70).
- Yanıt süresi: Ortanca 34,3 hafta, plasebo kolunda 15,9 hafta.
Etiketteki başlıca uyarılar
FDA etiketi interstisyel akciğer hastalığı, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği ve hepatorenal sendrom, gastrointestinal perforasyon, ağır cilt reaksiyonları, göz bozuklukları ve doğmamış bebek için risk konusunda uyarı yapar. Sigara kullanımı ilaç düzeyini düşürür ve etkisini azaltabilir.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Tablet olarak, evde, aç karnına.
Program
Günde bir kez 150 mg (akciğer) veya 100 mg (pankreas, gemsitabinle).
Tedavi süresi
Hastalık kontrol altında kaldıkça ve yan etkiler tolere edildikçe sürdürülür.
İzlem
Karaciğer ve böbrek fonksiyonları, kan sayımı ve akciğer belirtileri düzenli izlenir.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri: Lokal ileri veya metastatik hastalıkta, en az bir kemoterapi sonrası 150 mg günde bir kez aç karnına. Pankreas kanseri: Gemsitabinle birlikte 100 mg günde bir kez aç karnına. Yan etki olursa: Doz azaltma ve ara verme kararlarını doktorunuz yan etkinin türüne ve şiddetine göre verir. Interstisyel akciğer hastalığında ilaç kalıcı olarak bırakılır.
Nasıl kullanılır?
- İlacı yemekten en az 1 saat önce veya 2 saat sonra, aç karnına alın.
- Her gün aynı saatte alın.
- Mide asidini düşüren ilaçlar (protein pompa inhibitörleri, H2 blokerleri, antasitler) ilacın emilimini azaltabilir. Kullanıyorsanız ekibinize söyleyin.
- Sigara kullanıyorsanız bırakmaya çalışın. Sigara ilaç düzeyini düşürür.
- Yeni veya kötüleşen öksürük ve nefes darlığını hemen bildirin.
- Bu ilacın doz ve kullanım şeması kişiye göre değişebilir. Sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Yan etki belirtilerini tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Muayene ve kan tahlilleri sık yapılır. Yan etkiler çoğunlukla bu dönemde dengelenir, gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir. Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Değerlendirme
Tedaviye devam, doz ayarı veya değiştirme kararı hastalığın durumuna ve yan etkilere göre doktorunuzla birlikte verilir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
- İlaçlarınız: Düzenli kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. Mide asidini düşüren ilaçlar, güçlü CYP3A4 inhibitörleri ve indükleyicileri, varfarin gibi kan sulandırıcılar ilacı etkileyebilir veya etkilenebilir.
- Sigara: Sigara kullanıyorsanız ekibinize söyleyin. Doz ayarı gerekebilir.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik durumunuz tedaviden önce doğrulanır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Korunma süresi için doktorunuza danışın. Emzirme yapılmaz.
- Aşılar: Canlı virüslü aşılar tedavi sırasında yapılmaz. Diğer aşıların zamanlamasını doktorunuzla planlayın.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin.
İlacı evde kullanma
- İlacı aç karnına, her gün aynı saatte alın.
- Cildinizi nemlendirin ve güneşten korunun.
- Gözlerde kızarıklık, ağrı veya görme değişikliğinde başvurun.
- Tabletleri çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
En sık görülen yan etkiler (BR.21, ABD etiketi, erlotinib kolu, 485 hasta)
İştah kaybı%52 (ağır: %9)
Nefes darlığı%41 (ağır: %28)
Ağız yaraları (stomatit)%17 (ağır: %<1)
“Ağır” değeri 3. ve 4. derece yan etkileri gösterir. Ağır değerleri, 3. ve 4. derece oranlarının toplamıdır. Plasebo kolunda örneğin döküntü %17, ishal %18 oranındaydı. Farklı çalışmalarda yüzdeler değişebilir.
Diğer sık görülen yan etkiler
Konjonktivit%12 (ağır: %<1)
Bu yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Karşılaştırma kolunda (plasebo) kaşıntı %5, kuru cilt %4, konjonktivit %2 oranındaydı.
Döküntü
İlk haftalar
Nemlendirici kullanın. Yaygın veya şiddetli döküntüyü bildirin.
İshal
Tedavi boyunca
Bol sıvı için. Süren veya şiddetli ishalde ekibinize haber verin.
İştah kaybı ve yorgunluk
Tedavi boyunca
Küçük ve sık öğünler yiyin. Dinlenin.
Akciğer iltihabı
Her zaman
Yeni veya kötüleşen öksürük ve nefes darlığını hemen bildirin.
Karaciğer ve böbrek etkileri
Tedavi boyunca
Tahlillerle izlenir. Sarılık veya idrar miktarında azalma olursa bildirin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Yeni veya kötüleşen öksürük, nefes darlığı ya da ateş
- Şiddetli veya kontrol edilemeyen ishal, sıvı alamama
- Vücuda yayılan şiddetli döküntü, su toplaması veya deride soyulma
- Ani görme değişikliği, şiddetli göz ağrısı veya kızarıklığı
- Sarılık, koyu idrar veya şiddetli karın ağrısı
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- Mide asidini düşüren ilaçlar erlotinib düzeyini azaltabilir. Kullanmadan önce doktorunuza danışın.
- Sigara ilacın etkisini azaltabilir. Bırakmanız önerilir.
- Varfarin kullanıyorsanız INR değeriniz yakından izlenir.
- Gebelikte kullanılmaz, emzirme yapılmaz.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt ve peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol karaciğeri olumsuz etkileyebilir, bu nedenle kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin, antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Korunma yöntemi ve süresi için doktorunuza danışın.
- Hormon içeren korunma yöntemleri her hasta için uygun olmayabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuzla belirleyin.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), karaciğer testleri veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Neden aç karnına almalıyım?
Yiyecek ilacın emilimini artırabilir ve yan etkileri çoğaltabilir. Yemekten en az 1 saat önce veya 2 saat sonra alın.
Sigara bırakmak neden önemli?
Sigara erlotinib düzeyini düşürerek etkisini azaltabilir. Doktorunuz gerekirse dozu ayarlar.
Bir dozu unutursam ne yapmalıyım?
Ekibinizin verdiği talimata göre hareket edin. İki dozu birlikte almayın.
Yan etki nedeniyle ilacı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Önce ekibinizi arayın. Çoğu yan etki doz ayarı, kısa süreli ara veya destek tedavisiyle yönetilir. İlacı kendiliğinden bırakmak hastalığın kontrolünü bozabilir.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, görme bozukluğu veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Kaynaklar
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Tarceva (erlotinib) reçeteleme bilgisi (DailyMed)
BR.21 çalışması, FDA etiketi klinik çalışmalar bölümü