Kısaca: 40 Gy/15 fraksiyon, 3 yılda %8,0 lenfödem oranıyla 50 Gy/25 fraksiyon (%9,4) şemasından daha fazla lenfödem yapmadı.
Dergi: JCO (20 Ağustos 2026) · Çalışma türü: Randomize, eşdeğerlik (non-inferiority) faz 3 · Kanser türü: Yüksek riskli meme kanseri · Katılımcı: 2.908 hasta
Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanserdir ve dünyada her yıl 2 milyondan fazla kişiye tanı konur. Tümörler hormon reseptörü (HR) ve HER2 durumuna göre alt tiplere ayrılır. Tedavi bu alt tipe göre planlanır. Erken evrede çoğu hasta iyileşir, metastatik evrede ise hastalık yıllarca kontrol altında tutulabilir ancak çoğu zaman tamamen ortadan kalkmaz.
Kolun lenfödemi, koltuk altı lenf düğümlerinin çıkarılması ve bölgesel radyoterapiden sonra gelişebilen, kolda şişlik, ağırlık hissi ve hareket kısıtlılığıyla kendini gösteren kalıcı bir yan etkidir. Riski, koltuk altı lenf düğümü diseksiyonunun kapsamı, radyoterapi alanının lenf düğümlerini içermesi, kilo fazlalığı ve kolda geçirilen enfeksiyonlar gibi etkenler artırabilir. Radyoterapi ayrıca cilt reaksiyonlarına, omuz hareketlerinde kısıtlılığa ve nadiren akciğer ve kalp üzerinde etkilere yol açabilir. Bu nedenle bölgesel radyoterapide ışınlama süresini kısaltırken yan etkileri artırmamak, tedavi araştırmalarının temel hedeflerindendir.
Lenf nodu tutulumu olan ya da yüksek riskli meme kanserinde ameliyat sonrası göğüs duvarı, meme ve çevre lenf nodlarına radyoterapi uygulanır. Danimarka’da standart şema 25 fraksiyonda 50 Gy olmuştur.
Daha kısa, 15 fraksiyonda 40 Gy’lik hipofraksiyone şema meme ışınlamasında yaygın biçimde kullanılır, ancak lenf nodlarını da kapsayan bölgesel ışınlamada, kol lenfödemi başta olmak üzere geç yan etki endişeleriyle daha seyrek tercih edilir. DBCG Skagen Trial 1, bu soruyu sınamak üzere tasarlandı.
Çalışmanın sorusu, bölgesel radyoterapide 40 Gy/15 fraksiyon şemasının, nüks örüntüsünü bozmadan, 3 yıl sonunda 50 Gy/25 fraksiyona göre daha fazla kol lenfödemi yapıp yapmadığıydı.
2015–2021 arasında 17 merkezde 2.963 hasta onam verdi. Tedavi niyeti analizinde 2.908 hasta vardı (50 Gy: 1.444, 40 Gy: 1.464). Birincil sonlanım noktası kol lenfödemiydi, 50 Gy/25 fraksiyonda %10’luk 3 yıllık oran varsayılarak 40 Gy/15 fraksiyon için en fazla 5 puanlık fazla oran aşağı kalmama sınırı olarak belirlendi. Medyan takip 4,1 yıl, kanser sonuçları için 5,25 yıldı.
Kol lenfödemi dışındaki yan etkilere ilişkin ayrıntılar özet metninde yer almamaktadır.
Sonuç olarak, bölgesel radyoterapi için 40 Gy/15 fraksiyon, 50 Gy/25 fraksiyona göre daha fazla lenfödem yapmadı ve bölgesel ya da uzak nüks, meme kanseri ölümü ve tüm nedenli ölüm açısından fark göstermedi. Daha kısa tedavi süresi hastalar için önemli bir kolaylıktır.
Kısaltmalar: BC: meme kanseri; DBCG: Danimarka Meme Kanseri Grubu; Gy: gray (radyoterapi dozu); fx: fraksiyon; HR: risk oranı; GA: güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bilimsel bir makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: OFFERSEN, B.V., ALSNER, J., HØGSBJERG, K. et al. Hypo- Versus Standard Fractionated Locoregional Radiotherapy of Patients With High-Risk Breast Cancer in the Randomized Phase III Trial: The Danish Breast Cancer Group Skagen Trial 1. Journal of Clinical Oncology [online]. 2026, vol. 44, no. 24, pp. 2278–2289.