Böbrek kanserinde vena kava trombüsüne ameliyat öncesi stereotaktik radyoterapi

Kısaca: Ameliyat öncesi trombüse SABR uygulanan hastalarda 1 yıllık nükssüz sağkalım %71,4 oldu.

Dergi: JAMA Oncology (15 Ekim 2026) · Çalışma türü: Faz 2 · Kanser türü: Böbrek kanseri · Katılımcı: 23 hasta · Makalenin özeti (İngilizce)

Arka plan

Böbrek kanseri, erişkinlerde görülen kanserlerin yaklaşık %2-3’ünü oluşturur ve erkeklerde kadınlara göre yaklaşık iki kat daha sık görülür. Sigara, kilo fazlalığı ve yüksek tansiyon başlıca risk faktörleridir. En sık görülen alt tipi berrak hücreli karsinomdur (yaklaşık %75). Papiller ve kromofob gibi diğer alt tipler “berrak hücreli olmayan” grupta toplanır. Günümüzde böbrek kanserlerinin önemli bir kısmı başka nedenlerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen saptanır.

Böbrek kanseri, böbrek toplardamarı yoluyla büyüyerek karnın ana toplardamarına (vena kava inferior) kadar uzanan bir tümör trombüsü oluşturabilir. Bu durum hastaların yaklaşık %4-10’unda görülür. Tedavi, böbreğin ve damar içindeki tümörün birlikte çıkarıldığı büyük ve riskli bir ameliyattır. Ameliyata rağmen nüks oranı yüksektir.

Stereotaktik ablatif radyoterapi (SABR), birkaç seansta çok yüksek ve hassas dozda radyasyon verilmesini sağlayan bir tekniktir. Böbrek kanseri klasik radyoterapiye dirençli kabul edilse de, SABR ile verilen yüksek dozlara iyi yanıt verdiği gösterilmiştir. Ameliyat öncesi trombüsün ışınlanmasıyla, ameliyat sırasında kana karışabilecek tümör hücrelerinin zararsız hale getirilmesi amaçlanır.

NCCN ve EAU kılavuzları, vena kava trombüsü olan böbrek kanserinde deneyimli merkezlerde radikal nefrektomi ve trombektomiyi standart tedavi olarak önerir. Ameliyat öncesi tedavi bu hastalarda standart değildir. Yüksek riskli hastalarda ameliyat sonrası pembrolizumab ile adjuvan tedavi bir seçenektir. Bu çalışma, ameliyat öncesi SABR’nin bu hastalarda yerini araştırdı.

Çalışma Özeti

Alt ana toplardamarda (vena kava inferior) tümör trombüsü olan böbrek kanserinde, ameliyat öncesi trombüse stereotaktik ablatif radyoterapi (SABR) uygulanması uygulanabilir ve güvenli mi, nüks riskini azaltır mı?

Tek merkezli, prospektif faz 2 çalışma. Mayo düzey II-IV vena kava trombüsü olan yeni tanılı böbrek kanseri hastalarına, nefrektomi ve trombektomiden önce trombüse 3 ya da 5 seansta SABR uygulandı. Sonuçlar, yalnız ameliyatla elde edilen tarihsel %55,7’lik 1 yıllık nükssüz sağkalım değeriyle karşılaştırıldı.

• 1 yıllık nükssüz sağkalım: %71,4. Faz 2 için önceden belirlenen tarama ölçütü karşılandı.
• 1 yıllık genel sağkalım ve kansere özgü sağkalım: %95,2.
• Işınlanan trombüste tümör hücrelerinin bölünme hızı (Ki-67) daha düşüktü. Kandaki tümör DNA’sı tedavi sonrası azaldı.

90 gün içinde ameliyata bağlı ölüm olmadı. Tedaviye bağlı 4 adet 4. derece olay görüldü, ancak radyoterapiye bağlı 4-5. derece yan etki olmadı.

Sonuç olarak, ameliyat öncesi trombüse SABR uygulanabilir ve güvenli görünüyor ve tarihsel verilere göre umut verici nükssüz sağkalım sonuçları sağladı. Randomize çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Kısaltmalar: HR = risk oranı (hazard ratio; 1’in altı, deney grubunda riskin daha düşük olduğunu gösterir), PFS = progresyonsuz sağkalım, GA = güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bir bilimsel makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.