Dergi: Journal of Clinical Oncology (10 Kasım 2026, çevrimiçi) · Çalışma türü: Randomize, açık etiketli, eşdeğerlik (noninferiority) faz 3 · Kanser türü: Cerrahi rezeksiyon gerektiren yeni tanı beyin metastazı · Katılımcı: 230 hasta
Beyin metastazı, vücudun başka bir bölgesindeki kanserin beyne yayılmasıdır ve akciğer kanseri, meme kanseri ve melanom gibi kanserlerde sık görülür. Tek bir metastaz ameliyatla çıkarılabildiğinde, geride kalan mikroskobik hastalığı kontrol altına almak için ameliyat boşluğuna radyoterapi uygulanır. Bu yaklaşım yerel nüksü azaltır ve tüm beyne verilen radyoterapinin bilişsel yan etkilerinden kaçınmaya yardımcı olur. Ameliyat sonrası radyoterapinin zamanlaması ve uygulama biçimi, hastanın tedavi sürecini ve hastaneye gelme sayısını da etkiler.
Ameliyat edilen beyin metastazlarında ameliyat sonrası stereotaktik radyoterapi (SRT) standart tedavidir. Sezyum-131 içeren kollajen plakların (tile-based radiation therapy, TBRT) ameliyat boşluğuna yerleştirilmesi rezeksiyondan hemen sonra odaklı radyoterapi başlatır ve tedavi ve lojistik açıdan olası avantajlar sunabilir.
Radiation One and Done Study (NCT04365374), cerrahi rezeksiyon gereken yeni tanı beyin metastazı olan hastalarda rezeksiyon + TBRT ile rezeksiyon + SRT’nin güvenlik ve etkinliğini karşılaştıran randomize, açık etiketli, eşdeğerlik tasarımlı faz 3 çalışmasıdır.
Çalışmanın sorusu, ameliyat sırasında yerleştirilen sezyum-131 plakların, ameliyat sonrası stereotaktik radyoterapiye göre ameliyat yatağında nüksü azaltıp azaltmadığıydı.
ABD’deki 32 merkezde hastalar, ameliyat öncesinde 1:1 oranında rezeksiyon + TBRT ya da rezeksiyon + SRT koluna randomize edildi. Ameliyat edilmeyen beyin metastazları ameliyattan sonra SRT ile tedavi edildi. Eş birincil sonlanım noktaları, cerrahi yatak nüksüne kadar geçen süre ve cerrahi yatak nüksüz sağkalımdı. Analizler Cox orantılı risk modelleriyle yapıldı ve çoklu karşılaştırmalar hiyerarşik testle kontrol edildi. Analizler önceden belirlenmiş değiştirilmiş tedavi niyetli (mITT) popülasyonda yürütüldü. Bu popülasyon, ameliyat olan, beyin metastazı patolojik olarak doğrulanan ve takip bilgisi bulunan hastalardan oluşuyordu. Nisan 2021 ile Ağustos 2025 arasında 230 hasta randomize edildi (her kolda 115) ve bunların 204’ü mITT popülasyonunu oluşturdu (103 rezeksiyon + TBRT, 101 rezeksiyon + SRT). Medyan takip süresi 12,9 aydı.
Genel yan etki oranları gruplar arasında farklı görünmedi.
Sonuç olarak, ameliyat gerektiren yeni tanı beyin metastazında rezeksiyon + TBRT, rezeksiyon + SRT’ye göre cerrahi yatak nüksünü ve cerrahi yatak nüksüz sağkalımı anlamlı biçimde iyileştirdi ve hem eşdeğerliği hem de üstünlüğü gösterdi. Çalışma açık etiketli tasarlanmıştır.
Kısaltmalar: TBRT: plak temelli radyoterapi (tile-based radiation therapy); SRT: stereotaktik radyoterapi; mITT: değiştirilmiş tedavi niyetli; GA: güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bilimsel bir makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: WEINBERG, J.S., IMBER, B.S., DINAPOLI, V. et al. Surgery and Tile-Based Radiation Therapy Versus Surgery and Stereotactic Radiation for Newly Diagnosed Brain Metastases: A Randomized, Open-Label, Phase III Trial. Journal of Clinical Oncology, 2026 (çevrimiçi, 10 Kasım 2026).