Kısaca: Tamamen çıkarılmış DSÖ derece 2 atipik meningiomda ameliyat sonrası radyoterapi, faz 3 ROAM/EORTC-1308 çalışmasında gözleme göre nüks riskini belirgin azalttı.
Dergi: The Lancet (Ekim 2026) · Çalışma türü: Randomize, açık etiketli, uluslararası faz 3 · Kanser türü: Yeni tanı, tamamen çıkarılmış DSÖ derece 2 atipik meningiom · Katılımcı: 157 hasta
Meningiomlar, beyni ve omuriliği saran zarlardan (meninks) gelişen tümörlerdir ve erişkinlerde en sık görülen birincil beyin tümörleri arasındadır. Çoğu iyi huyludur (DSÖ derece 1). Derece 2 olarak sınıflandırılan atipik meningiomlar ise daha agresif davranır; tam çıkarılsalar bile nüks etme olasılıkları yüksektir. Belirtiler yerleşim yerine göre baş ağrısı, nöbet, görme sorunu veya güçsüzlük olabilir.
Tedavinin temeli ameliyatla tümörün mümkün olduğunca tamamen çıkarılmasıdır. Tam çıkarılmış atipik meningiomda ameliyat sonrası radyoterapinin gerekli olup olmadığı yıllardır belirsizdi: bazı merkezler hastaları yalnızca gözlüyor, bazıları ise radyoterapi veriyordu. Radyoterapi nüksü azaltabilir, ancak ileride beyinde gecikmiş yan etkilere yol açma kaygısı vardır.
ROAM/EORTC-1308, bu soruyu randomize bir çalışmada yanıtlamak için tasarlandı. Ameliyat sonrası radyoterapi ile düzenli MR ile gözlem doğrudan karşılaştırıldı.
Güncel uygulamada kılavuzlar, tam çıkarılmış derece 2 meningiomda gözlem ile radyoterapiyi benzer güçte olmayan, tartışmalı seçenekler olarak sunuyordu. Bu çalışma, kararı veriye dayandırmak için önemlidir.
Çalışmanın sorusu, yeni tanı atipik meningiomun tamamen çıkarılmasından sonra adjuvan radyoterapinin nüksü gözleme göre azaltıp azaltmadığıydı.
Uluslararası, çok merkezli çalışma 11 ülkedeki 58 hastanede yürütüldü. 16 yaş ve üzeri, cerrahın tam çıkarıldığını değerlendirdiği hastalar 1’e 1 oranında radyoterapi (60 Gy, 30 fraksiyon, altı hafta, yoğunluk ayarlı) ya da gözlem kollarına randomize edildi (78 ve 79 hasta). En az 4 yıl izlendiler; medyan takip 64 ay oldu. Birincil sonlanım noktası, ameliyattan MR ile doğrulanan nüks ya da ölüme kadar geçen süre olan hastalıksız sağkalımdı.
Radyoterapi grubunda derece 2 ya da 3 radyoterapiye bağlı ciddi yan etkiler 66 hastanın beşinde (%8) görüldü; tedaviye bağlı ölüm olmadı. Radyoterapinin geç etkileri için uzun takip gerekir.
Sonuç olarak, ROAM/EORTC-1308 tam çıkarılmış atipik meningiomda adjuvan radyoterapinin nüksü azalttığını gösterdi. Yazarlar, nüksü önlemek olası gecikmiş yan etkilerden daha değerliyse radyoterapinin düşünülmesini ve kararın hastayla bireysel olarak görüşülerek verilmesini öneriyor. Çalışmada genel sağkalım farkı gösterilmedi ve hasta sayısı görece küçüktür. Çalışmayı İngiltere Ulusal Sağlık Araştırmaları Enstitüsü, EORTC ve Avustralya Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi desteklemiştir.
Kısaltmalar: DFS: hastalıksız sağkalım; HR: risk oranı; GA: güven aralığı; MR: manyetik rezonans; DSÖ: Dünya Sağlık Örgütü; Gy: gray (radyoterapi doz birimi); EORTC: Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Örgütü. Bu yazı, yayımlanmış bilimsel bir makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: JENKINSON, M., ROSALA-HALLAS, A., SAHM, F. et al. Radiotherapy versus observation following surgical resection of WHO grade 2 atypical meningioma (ROAM/EORTC-1308): an international, multicentre, open-label, phase 3, randomised controlled trial. The Lancet [online]. 2026, vol. 408, no. 10563, pp. 1473–1484.
