Afatinib, EGFR mutasyonlu metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde birinci basamakta kullanılan, aç karnına alınan günlük bir tablettir.
40 mg
başlangıç dozu (tablet)
Bu ilaç nedir?
İkinci kuşak bir EGFR tirozin kinaz inhibitörüdür. EGFR reseptörüne kalıcı (geri dönüşümsüz) olarak bağlanır ve aynı ailedeki diğer reseptörleri (HER2, HER4) de bloke eder. EGFR geninde direnç yapmayan mutasyonları olan metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde kullanılır. İlaç film kaplı tablet olarak bulunur. Türkiye’de Boehringer Ingelheim tarafından Giotrif adıyla (20, 30 ve 40 mg) bulunur, ABD’de ise Gilotrif adıyla satılır. Ülkemizdeki erişimi ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
EGFR ailesi hücre çoğalma sinyalini ileten reseptörlerden oluşur. Afatinib bu reseptörlere kalıcı olarak bağlanarak sinyali uzun süreli engeller.
1. İlaç alınır
İçeri giriş
Tablet aç karnına alınır, kana karışır ve tümör hücrelerine ulaşır.
2. Reseptörlere bağlanır
Hedef
EGFR, HER2 ve HER4 reseptörlerine kalıcı olarak bağlanır.
3. Sinyal kesilir
Hücre içi
Çoğalma ve hayatta kalma sinyali durur.
4. Tümör küçülür
Sonuç
Tümörde küçülme veya büyümenin yavaşlaması görülebilir.
Afatinib (Giotrif (ABD’de Gilotrif)) FDA onayı
Afatinib, Boehringer Ingelheim tarafından geliştirilen bir ilaçtır. FDA ilacı EGFR mutasyonlu metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinin birinci basamak tedavisi için onayladı.
Onay kapsamı
Hastalık ve hasta grubu
Tümörlerinde, FDA onaylı bir testle saptanan, direnç yapmayan EGFR mutasyonları (ekzon 19 delesyonu, ekzon 21 L858R, ayrıca G719X, L861Q ve S768I gibi nadir mutasyonlar) bulunan metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde birinci basamak tedavi.
Doz
40 mg tablet, ağızdan, günde bir kez. ABD etiketine göre yemekten en az 1 saat önce veya 2 saat sonra alınır. Türkiye’deki ürün bilgisi ise yemekten önce 3 saat ve sonra 1 saat yemek yenmemesini önerir. Doktorunuzun ve eczacınızın talimatına uyun. Hastalık ilerleyene kadar sürer.
Onayın dayanağı: LUX-Lung 3 çalışması
LUX-Lung 3 (NCT00949650), 345 hastanın 2:1 randomize edildiği, açık etiketli bir çalışmadır. Hastalar afatinib 40 mg günde bir kez ya da pemetreksed ve sisplatin aldı.
İlerlemesiz sağkalım
11,1 ay
pemetreksed ve sisplatin: 6,9 ay
Medyan sağkalım
28,2 ay
kontrol: 28,2 ay
Hasta sayısı
345
230 afatinib, 115 kemoterapi
- İlerlemesiz sağkalım: Hastalığın ilerleme veya ölüm riski %42 azaldı (risk oranı 0,58, %95 güven aralığı 0,43-0,78).
- Genel sağkalım: Fark görülmedi (risk oranı 0,88, %95 güven aralığı 0,66-1,17).
- Yanıt süresi: Ortanca 12,5 ay, kemoterapi kolunda 6,7 ay.
Etiketteki başlıca uyarılar
FDA etiketi şiddetli ishal, cilt reaksiyonları (bül ve eksfoliyatif cilt hastalığı), interstisyel akciğer hastalığı, karaciğer toksisitesi, gastrointestinal perforasyon, keratit, ağır yan etkide doz azaltma ve doğmamış bebek için risk konusunda uyarı yapar. Etikete göre doz azaltma 10 mg basamaklarla yapılır.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Tablet olarak, evde, aç karnına.
Program
Günde bir kez 40 mg.
Tedavi süresi
Hastalık kontrol altında kaldıkça ve yan etkiler tolere edildikçe sürdürülür.
İzlem
İshal, cilt belirtileri ve karaciğer testleri düzenli izlenir.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
EGFR mutasyonlu metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri (birinci basamak): 40 mg günde bir kez aç karnına. Yan etki olursa: 3. derece veya daha ağır yan etkide, 2 gün süren 2. derece ishalde (ishal ilacı kullanırken) ve uzayan 2. derece cilt reaksiyonunda ilaca ara verilir. Düzelince doz, yan etkinin görüldüğü dozdan 10 mg daha düşük olarak yeniden başlanır. Kararları doktorunuz muayene ve tahlillerinize göre verir.
Nasıl kullanılır?
- İlacı her gün aynı saatte, aç karnına alın.
- Yağlı yiyecekler ilacın emilimini belirgin biçimde azaltabilir. Yemekle birlikte almayın. Yemek zamanıyla ilişkisi için doktorunuzun ve eczacınızın talimatına uyun.
- İshal olursa doktorunuzun önerdiği ishal ilacını elinizin altında bulundurun.
- Bir sonraki dozdan önceki 12 saat içinde kaçırılan dozu almayın.
- Cildinizi nemlendirin ve güneşten korunun.
- Bu ilacın doz ve kullanım şeması kişiye göre değişebilir. Sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Yan etki belirtilerini tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Muayene ve kan tahlilleri sık yapılır. Yan etkiler çoğunlukla bu dönemde dengelenir, gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir. Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Değerlendirme
Tedaviye devam, doz ayarı veya değiştirme kararı hastalığın durumuna ve yan etkilere göre doktorunuzla birlikte verilir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
- İlaçlarınız: Düzenli kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. P-glikoprotein inhibitörleri ve indükleyicileri ilacı etkileyebilir.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik durumunuz tedaviden önce doğrulanır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Kadınlarda tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta boyunca etkili korunma kullanın. Emzirme tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta yapılmaz.
- Aşılar: Canlı virüslü aşılar tedavi sırasında yapılmaz. Diğer aşıların zamanlamasını doktorunuzla planlayın.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin.
İlacı evde kullanma
- İlacı aç karnına, her gün aynı saatte alın.
- Cildinizi nemlendirin, güneşten korunun ve ağız bakımına özen gösterin.
- İshal başladığında hemen bol sıvı için ve ishal ilacını kullanın.
- Tabletleri çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
En sık görülen yan etkiler (LUX-Lung 3, ABD etiketi, afatinib kolu, 229 hasta)
Döküntü ve akne benzeri cilt iltihabı%90 (ağır: %16)
Ağız yaraları (stomatit)%71 (ağır: %9)
Dudak iltihabı (kayılit)%12 (ağır: %0)
“Ağır” değeri 3. ve 4. derece yan etkileri gösterir. Karşılaştırma kolunda (pemetreksed ve sisplatin) ishal %23, döküntü %11 oranındaydı. Farklı çalışmalarda yüzdeler değişebilir.
Tahlillerde en sık görülen değişiklikler
ALT yüksekliği%54 (ağır: %2)
Alkalen fosfataz yüksekliği%51 (ağır: %3)
Kreatinin klirensinde azalma%49 (ağır: %2)
AST yüksekliği%46 (ağır: %3)
Lenfosit düşüklüğü%38 (ağır: %9)
Potasyum düşüklüğü%30 (ağır: %8)
Bilirubin yüksekliği%16 (ağır: %1)
Kan ve biyokimya tahlillerinde ölçülen değişikliklerdir. Tahlil sonucu olarak izlenir, her hastada belirtiye yol açmaz.
İshal
İlk haftalar
İshal çok sık ve bazen şiddetli olabilir. Bol sıvı için, ishal ilacını kullanın ve ekibinize haber verin.
Döküntü ve kuru cilt
İlk haftalar
Nemlendirici kullanın, güneşten korunun. Yaygın döküntüyü bildirin.
Ağız yaraları
Tedavi boyunca
Yumuşak diş fırçası kullanın. Süren yaralar için ekibinize danışın.
Tırnak çevresi enfeksiyonu
Tedavi boyunca
Tırnak çevresinde kızarıklık ve ağrı olursa bildirin.
Karaciğer enzimlerinde artış
Tedavi boyunca
Tahlillerle izlenir. Sarılık olursa bildirin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Yeni veya kötüleşen öksürük, nefes darlığı ya da ateş
- Şiddetli veya kontrol edilemeyen ishal, sıvı alamama
- Vücuda yayılan şiddetli döküntü, su toplaması veya deride soyulma
- Ani görme değişikliği, şiddetli göz ağrısı veya kızarıklığı
- Sarılık, koyu idrar veya şiddetli karın ağrısı
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- İshal çok sık görülür. Sıvı kaybı ve böbrek hasarını önlemek için ishali erken tedavi edin.
- Yemekle birlikte alınan ilaç emilimi azalır. Aç karnına alın.
- P-glikoprotein inhibitörleri (ritonavir gibi) ve indükleyicileri (rifampisin gibi) doz ayarı gerektirebilir.
- Gebelikte kullanılmaz. Son dozdan sonra en az 2 hafta etkili korunma kullanın.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt ve peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol karaciğeri olumsuz etkileyebilir, bu nedenle kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin, antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Korunma yöntemi ve süresi için doktorunuza danışın.
- Hormon içeren korunma yöntemleri her hasta için uygun olmayabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuzla belirleyin.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), karaciğer testleri veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Neden aç karnına almalıyım?
Yiyecek, özellikle yağlı yiyecek, afatinibin emilimini azaltır. Bu nedenle ilaç aç karnına alınır.
İshal ilacını ne zaman kullanmalıyım?
İshal başladığında hemen ve doktorunuzun belirttiği şekilde kullanın. Süren veya şiddetli ishali ekibinize bildirin.
Bir dozu unutursam ne yapmalıyım?
Bir sonraki dozdan önceki 12 saat içinde kaçırılan dozu almayın. Diğer durumlarda ekibinizin talimatına göre hareket edin. İki dozu birlikte almayın.
Yan etki nedeniyle ilacı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Önce ekibinizi arayın. Çoğu yan etki doz ayarı, kısa süreli ara veya destek tedavisiyle yönetilir. İlacı kendiliğinden bırakmak hastalığın kontrolünü bozabilir.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, görme bozukluğu veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Kaynaklar
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Gilotrif (afatinib) reçeteleme bilgisi (DailyMed güncel sürüm)
TİTCK, Giotrif film kaplı tablet kullanma talimatı ve kısa ürün bilgisi