Meme kanseriOral kemoterapiOral tedavi
Kısaca
Kapesitabin, evde ağızdan alınan bir kemoterapi tabletidir. Vücutta 5-FU’ya dönüşerek etki eder ve meme kanserinde sıklıkla kullanılır.
14 gün + 7 gün ara
süre / doz
Doktor belirler
tedavi süresi
Bu ilaç nedir?
Kanser hücrelerinin DNA yapımını engelleyen bir antimetabolit ilaçtır. Meme kanserinde ileri evrede, ayrıca üçlü negatif hastalıkta ameliyat sonrası geride hastalık kalan hastalarda kullanılır. Tek başına veya diğer ilaçlarla birlikte verilebilir.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Tablet olarak, evde, yemekten sonraki 30 dakika içinde bol suyla.
Program
Sık uygulanan şemada 14 gün ilaç alınır, 7 gün ara verilir (21 günlük döngü).
Tedavi süresi
Hastalık kontrol altında kaldıkça ve yan etkiler tolere edildikçe sürdürülür.
İzlem
Her döngü öncesi kan tahlili, karaciğer ve böbrek fonksiyonları; el-ayak cildi ve ishal sorgulanır.
Nasıl kullanılır?
- Tabletler sabah ve akşam, yemekten sonraki 30 dakika içinde bol suyla ve bütün olarak yutulur.
- Sık uygulanan şemada 14 gün ilaç alınır, 7 gün ara verilir (21 günlük döngü). Sizin şemanızı doktorunuz belirler.
- Bir dozu atladıysanız ertesi doz için iki katını almayın; doktorunuza haber verin.
- Tabletleri evde kullanırken ellerinizi yıkayın; başkalarının tabletlere dokunmasına izin vermeyin.
- Ağır ishal, ağız yarası veya el-ayakta şiddetli belirti olursa ilacı almayı bırakın ve ekibinizi arayın; doz ayarlaması gerekebilir.
- Kullanım şekilleri: Sık kullanılan şema 14 gün ilaç, 7 gün ara olup, bazı hastalarda doz azaltılmış veya farklı aralıklı şemalarla da uygulanabilir; tek başına, dosetaksel, lapatinib veya tukatinib ile birlikte kullanılabilir. Bu ilacın farklı doz ve kullanım şemaları (sürekli, aralıklı veya doz basamaklı gibi) olabilir; sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler ve tahlillerinize göre değiştirebilir.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Bulantı, ishal, döküntü gibi belirtiler en çok ilk 2–4 haftada ortaya çıkar. Belirtilerinizi tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Kan tahlilleri ve muayeneler sık yapılır. Yan etkiler çoğunlukla bu dönemde dengelenir; gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir (genellikle 4–12 haftada bir). Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Tedavi boyunca
İlacı doktorunuzun belirttiği şekilde düzenli kullanın; yan etki nedeniyle kendiliğinizden bırakmayın.
Bu genel bir çerçevedir; ilaca göre kontrol sıklığı değişir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Kan tahlilleri, karaciğer ve böbrek fonksiyonları yapılır; ilaca göre kalp ritmi (EKG), kalp ultrasonu (EKO) veya göz muayenesi istenebilir.
- İlaçlarınız: Düzenli kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. Greyfurt, sarı kantaron ve mide asidini düşüren ilaçlar bazı ilaçların etkisini değiştirebilir.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik testi yapılır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin.
- Aşılar: Canlı virüslü aşılar tedavi sırasında yapılmaz. İğne şeklindeki (inaktif) aşıların zamanlamasını doktorunuzla planlayın.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin; raporunuzun süresini takip edin.
İlacı evde kullanma
- İlacı her gün aynı saatte alın; telefona alarm kurmak veya haftalık hap kutusu kullanmak unutmayı önler.
- Yemekle ilişkisini (aç karnına, yemekle veya fark etmez) bu rehberin ilgili bölümünde ve ilaç prospektüsünde kontrol edin; doktorunuzun talimatı önceliklidir.
- Tablet ve kapsülleri bütün yutun; bu rehberde başka türlü belirtilmedikçe ezmeyin, bölmeyin, çiğnemeyin.
- Bir dozu unutursanız: aynı gün hatırlarsanız alın; ertesi gün iki katını almayın. Emin değilseniz ekibinizi arayın.
- Kusarsanız ek doz almayın; bir sonraki dozu zamanında alın ve ekibinize haber verin.
- İlacı orijinal ambalajında, oda sıcaklığında, nem ve ışıktan uzak, çocukların erişemeyeceği yerde saklayın. İlaç kutusunu ve kullandığınız diğer ilaçların listesini yanınızda bulundurun.
İlk haftalarda dikkat edin
- Belirtileri not alın: Ateş, ishal, döküntü, bulantı, ağız yarası gibi belirtileri tarihleriyle yazın; randevularınıza götürün.
- Cilt ve ağız bakımı: Nemlendirici kullanın, güneşten korunun (SPF 30 ve üzeri), yumuşak diş fırçası kullanın.
- Sıvı alımı: İshal veya kusma olduğunda susuz kalmamak için bol sıvı için.
- Tahlil ve randevular: Kan tahlillerinizi ve kontrol randevularınızı aksatmayın; doz ayarı bu tahlillere göre yapılır.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
El-ayak sendromu
Haftalar içinde
Avuç içi ve tabanlarda kızarıklık, hassasiyet, soyulma olabilir. Nemlendirici kullanın, sıcak sudan ve sıkı ayakkabıdan kaçının; şiddetlenirse bildirin.
İshal
Tedavi boyunca
Bol sıvı için. Doktorunuzun önerdiği ilacı kullanın.
Bulantı, kusma
İlk günler
Yemekle birlikte alın; önleyici ilaçlar isteyin.
Ağız yaraları
1–2 hafta içinde
Yumuşak fırça ve tuzlu su gargarası.
Yorgunluk
Tedavi boyunca
Dinlenin, hafif yürüyüş yapın.
Kan değerlerinin düşmesi
Tedavi sırasında
Düzenli tahlil yapılır; ateşinizi izleyin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Günde 4 veya daha fazla sulu dışkı ya da geceleri de süren ishal
- Yemeyi veya içmeyi engelleyen ağız yaraları ya da 24 saatten uzun süren kusma
- 38 °C ve üzeri ateş ya da titreme
- Yürümeyi engelleyen veya kabaran, çatlayan el-ayak yaraları
- Göğüs ağrısı veya çarpıntı
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- Varfarin gibi kan sulandırıcı kullanıyorsanız mutlaka söyleyin; kan sulanma düzeyiniz (INR) sık kontrol edilmelidir.
- Daha önce 5-FU veya kapesitabinle ağır yan etki yaşadıysanız doktorunuza bildirin (DPD eksikliği testi yapılabilir).
- Böbrek hastalığında doz ayarı gerekir.
- Gebelikte kullanılmaz; etkili korunma kullanın. Emzirme yapılmaz.
- Canlı virüslü aşı yapılmaz.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt-peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının. Dişlerinizi yumuşak fırçayla fırçalayın.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol ağız yaralarını ve karaciğeri olumsuz etkileyebilir; kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin (özellikle C ve E), antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Seyahat ve iş: Kısa seyahatler mümkündür. Kan değerlerinin düşük olabileceği dönemlerde uzun yolculuktan ve kalabalıktan kaçının. Çalışıp çalışamayacağınızı doktorunuzla konuşun; tedavi gününü ve sonraki 2–3 günü planlayın.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden ve hasta derneklerinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız; bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Tedavi sırasında ve bitiminden sonra doktorunuzun belirttiği süre boyunca (genellikle en az 6–12 ay) etkili bir korunma yöntemi kullanın.
- Hormon içeren yöntemler (doğum kontrol hapı, hormonlu spiral gibi) hormona duyarlı kanserlerde genellikle önerilmez. Bakır spiral veya bariyer yöntemleri hakkında doktorunuza danışın.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Cinsel yaşamınızı sürdürebilirsiniz. İlk 48 saatte, ilaç kalıntısı vücut sıvılarında bulunabileceği için bariyer yöntemi kullanın.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin; doğurganlığı koruma yöntemlerini (yumurta veya embriyo dondurma, bazı hastalarda yumurtalıkları koruyan hormon iğneleri) konuşabilirsiniz.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), kalp ultrasonu (EKO), göz muayenesi veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Yemeksiz alırsam ne olur?
Yemekle birlikte alınması ilacın emilimi ve yan etkileri açısından önerilir. Şemanıza göre doktorunuzun talimatını izleyin.
Evde kullanırken özel önlem gerekir mi?
Tabletleri başkaları tutmamalı, ellerinizi yıkamalı, ilacı çocuklardan uzak saklamalısınız.
Bir dozu unutursam ne yapmalıyım?
Aynı gün hatırlarsanız alın; ertesi gün iki katını almayın. Emin değilseniz veya birden fazla doz atladıysanız ekibinizi arayın.
Yan etki nedeniyle ilacı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Önce ekibinizi arayın; çoğu yan etki doz ayarı, kısa süreli ara veya destek tedavisiyle yönetilir. İlacı kendiliğinden bırakmak hastalığın kontrolünü bozabilir.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, görme bozukluğu veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.