Kısaca: Adjuvan kemoradyoterapi genel sağkalımı iyileştirmedi (HR 0,96), lenf nodu negatif hastalarda ise sağkalım yararı görüldü.
Dergi: JCO (20 Ağustos 2026) · Çalışma türü: Çok merkezli randomize faz 3 (2. adım) · Kanser türü: Pankreas başı adenokarsinomu · Katılımcı: 354 hasta
Pankreas, safra yolu ve karaciğer kanserleri, geç tanı ve sınırlı tedavi seçenekleri nedeniyle seyri en zor kanserler arasındadır. Belirtiler genellikle karın ya da sırt ağrısı, sarılık, kilo kaybı ve iştahsızlıktır. Karaciğer kanserinde çoğu hasta kronik hepatit ya da siroz zemininde gelişen hepatoselüler karsinomla karşılaşır.
Pankreas başı kanseri, safra yolunu sıkıştırdığı için sıklıkla sarılık, koyu renkli idrar, kaşıntı, kilo kaybı ve sırta vuran ağrıyla ortaya çıkar. Bazı hastalarda yeni gelişen diyabet de bir ipucu olabilir. Küratif amaçlı ameliyat (Whipple ameliyatı), pankreas başının, safra yolunun, onikiparmak bağırsağının ve bazen midenin bir bölümünün çıkarılmasını içeren büyük bir cerrahidir ve ancak hastaların küçük bir bölümünde mümkündür. Ameliyattan sonra hastalık çoğunlukla karaciğerde ya da ameliyat bölgesinde yeniden ortaya çıkar. Bu nedenle hangi ek tedavinin nüksü en iyi önlediği önemli bir sorudur. İzlemde CA 19-9 gibi kan belirteçleri ve görüntüleme kullanılır.
Pankreas başı adenokarsinomunda küratif amaçlı ameliyat sonrası standart tedavi adjuvan kemoterapidir. Buna rağmen hastaların çoğunda hastalık tekrarlar. Kemoterapiye radyoterapinin eklenmesinin yararı uzun süredir tartışmalıdır.
RTOG 0848’in birinci adımında gemsitabine erlotinib eklenmesi sınanmıştı (daha önce bildirildi). İkinci adımda, beş kür kemoterapiyi ilerlemeden tamamlayan hastalar altıncı kemoterapi küründen sonra ek kemoradyoterapi alma ya da almama kolunda randomize edildi.
Çalışmanın sorusu, pankreas başı kanserinde küratif ameliyat sonrası adjuvan kemoterapiye florourasil türevi duyarlaştırıcı eşliğinde radyoterapi eklenmesinin genel sağkalımı uzatıp uzatmadığıydı.
Çok merkezli faz 3 çalışmanın ikinci adımında 354 hasta (medyan yaş 63) kemoterapi (174 hasta) ya da kemoterapi + kemoradyoterapi (180 hasta) koluna randomize edildi. Örneklem büyüklüğü, tek başına kemoterapide 17 ay medyan sağkalım varsayımıyla 354 hasta ve 316 olay olarak hesaplandı. Birincil sonlanım noktası genel sağkalımdı.
Kemoradyoterapi, derece 4–5 toksisiteyi artırmadı, ancak derece 3 toksisite %38’e karşı %19 ile arttı (p < 0,001).
Sonuç olarak, adjuvan gemsitabine kemoradyoterapi eklenmesi genel sağkalımı ya da hastalıksız sağkalımı istatistiksel olarak anlamlı biçimde iyileştirmedi. Lenf nodu negatif hastalardaki yarar keşfedici bir alt grup bulgusudur. Güncel ya da gelecekteki sistemik tedavilerle yapılacak çalışmalarla doğrulanması gerekir.
Kısaltmalar: CXRT: florourasil türevi ile duyarlaştırılmış radyoterapi (kemoradyoterapi); OS: genel sağkalım; DFS: hastalıksız sağkalım; HR: risk oranı; GA: güven aralığı. Bu yazı, yayımlanmış bilimsel bir makalenin bilgilendirme amaçlı Türkçe özetidir; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tedavi kararları için mutlaka hekiminize danışın.
Kaynak: ABRAMS, R.A., WINTER, K.A., GOODMAN, K.A. et al. Adjuvant Chemotherapy ± Chemoradiotherapy for Adenocarcinoma of the Pancreatic Head: Results of the Radiotherapy Random Assignment of NRG Oncology/RTOG 0848. Journal of Clinical Oncology [online]. 2026, vol. 44, no. 24, pp. 2316–2328.