Akciğer kanseriROS1 pozitifAğızdan ilaç
Kısaca
Zidesamtinib, daha önce en az bir ROS1 inhibitörü almış ROS1 pozitif ileri akciğer kanserinde günde bir kez ağızdan alınan, hedefe yönelik bir tablettir.
100 mg
günlük doz (tablet)
Doktor belirler
tedavi süresi
Bu ilaç nedir?
ROS1 geninin yeniden düzenlenmesiyle oluşan anormal ROS1 proteinini bloke eden bir tirozin kinaz inhibitörüdür. ROS1 değişikliği küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 1-2’sinde bulunur. İlaç film kaplı tablet olarak 25 mg ve 100 mg gücünde bulunur. Daha önce en az bir ROS1 inhibitörü almış, lokal ileri veya metastatik ROS1 pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanserli erişkinlerde kullanılır. Ülkemizdeki erişimi değişebilir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
ROS1 geni başka bir genle birleştiğinde (füzyon), hücrede sürekli açık kalan anormal bir ROS1 proteini oluşur. Bu protein kanser hücresine durmadan büyü sinyali gönderir. Zidesamtinib bu proteinin enzim (kinaz) etkinliğini bloke eder.
1. İlaç alınır
İçeri giriş
İlaç ağızdan alınır, kana karışır ve tümör hücrelerine ulaşır.
2. ROS1’e bağlanır
Hedef
İlaç anormal ROS1 proteininin enzim bölgesine yerleşir.
3. Enzim etkinliği durur
Hücre içi
ROS1 kinazı çalışamaz hale gelir ve hücre içi sinyal iletimi kesilir.
4. Tümör büyümesi yavaşlar
Sonuç
Çoğalma sinyali durunca tümör küçülebilir veya büyümesi yavaşlayabilir.
Zidesamtinib (Jideytro) FDA onayı
Zidesamtinib, Nuvalent tarafından geliştirilen ve piyasada Jideytro adıyla bulunan bir ilaçtır. FDA ilacı 22 Temmuz 2026 tarihinde onayladı.
Onay kapsamı
Hastalık ve hasta grubu
Lokal ileri veya metastatik ROS1 pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan erişkinler. Hastalar daha önce en az bir ROS1 tirozin kinaz inhibitörü almış olmalıdır.
Doz
100 mg tablet, ağızdan, günde bir kez, yemekle birlikte ya da yemeksiz. Hastalık ilerleyene veya yan etkiler kabul edilemez olana kadar sürer. Yan etki olursa doz önce 75 mg, sonra 50 mg’a düşürülebilir.
Onayın dayanağı: ARROS-1 çalışması
ARROS-1 (NCT05118789), çok merkezli, açık etiketli, tek kollu, çok kohortlu bir çalışmadır. Etkililik 117 hastada değerlendirildi. Bunların 59’u bir, 58’i iki veya daha fazla önceki ROS1 inhibitörü almıştı (lorlatinib, repotrektinib ve taletrektinib dahil).
Yanıt oranı
%44
%95 GA: 34-53
Bir önceki inhibitör
%49
59 hasta
İki veya daha fazla
%38
58 hasta
- Yanıt süresi: Yanıt verenlerin %82’sinde yanıt süresi 6 ay ve üzerindeydi, %69’unda 12 ay ve üzerindeydi.
- Değerlendirme: Yanıtlar kör bağımsız merkezi incelemeyle doğrulandı.
Etiketteki başlıca uyarılar
FDA etiketi şu konularda uyarı yapar: merkezi sinir sistemi advers reaksiyonları, QTc aralığı uzaması, interstisyel akciğer hastalığı veya pnömonit, iskelet kırıkları, kreatin fosfokinaz yükselmesiyle birlikte miyalji, pankreas toksisitesi ve doğmamış bebek için risk. Birleştirilmiş güvenlilik grubunda interstisyel akciğer hastalığı %1,8 oranında görüldü ve ortanca başlangıç 4,5 aydı. İskelet kırıkları ortanca 48 günde ortaya çıktı. Yan etki nedeniyle ilacı kalıcı bırakma oranı %2,3, geçici ara verme oranı yaklaşık %30 olarak bildirildi.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Tablet olarak, evde, günde bir kez, yemekle veya yemeksiz.
Program
Her gün aynı saatte 100 mg.
Tedavi süresi
Hastalık kontrol altında kaldıkça ve yan etkiler tolere edildikçe sürdürülür.
İzlem
Başlamadan önce CPK, EKG, elektrolitler, lipaz ve amilaz kontrol edilir. CPK ilk ay iki haftada bir, sonra 1 ile 2 ayda bir izlenir.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
ROS1 pozitif küçük hücreli dışı akciğer kanseri: Daha önce en az bir ROS1 inhibitörü almış lokal ileri veya metastatik hastalıkta 100 mg günde bir kez. Yan etki olursa: Doz basamaklı düşürülür: 100 mg → 75 mg → 50 mg. 50 mg’ı da kaldıramazsanız tedavi kalıcı olarak bırakılır. Doz düşürüldükten sonra yeniden artırılmaz. Kararları doktorunuz muayene ve tahlillerinize göre verir.
Nasıl kullanılır?
- İlacı günde bir kez, her gün aynı saatte alın. Yemekle birlikte veya yemeksiz alabilirsiniz.
- Tableti bütün yutun. Bölmeyin, çiğnemeyin, ezmeyin veya çözmeyin.
- Bir dozu planlanan zamandan 12 saat içinde hatırlarsanız hemen alın. 12 saat veya daha fazla geçtiyse o dozu atlayın ve sonraki dozu zamanında alın.
- İlacı aldıktan sonra kusarsanız ek doz almayın, sonraki dozu zamanında alın.
- Yeni veya kötüleşen öksürük ve nefes darlığını hemen bildirin.
- Greyfurt gibi ürünler dahil, ilaç düzeyini değiştirebilecek maddeleri kullanmadan önce doktorunuza danışın.
- Bu ilacın doz ve kullanım şeması kişiye göre değişebilir. Sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Baş dönmesi, düşünme veya konsantrasyon değişikliği ve kas ağrısı gibi belirtileri tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Muayene, kan tahlili ve gerekirse EKG sık yapılır. Gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir. Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Değerlendirme
Tedaviye devam, doz ayarı veya değiştirme kararı hastalığın durumuna ve yan etkilere göre verilir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Tedaviden önce kreatin fosfokinaz (CPK), EKG, elektrolitler, lipaz ve amilaz kontrol edilir. Kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyonları da yapılır.
- İlaçlarınız: Düzenli kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve bitkisel ürünleri doktorunuza bildirin. Güçlü veya orta düzeyde CYP3A inhibitörleri ve indükleyicileri zidesamtinib düzeyini değiştirebileceğinden kullanımdan kaçınılması önerilir.
- Kalp: QTc aralığını uzatan ilaçlar kullanıyorsanız veya QTc uzaması öykünüz varsa söyleyin.
- Kemik sağlığı: Kemik kırığı öykünüz, osteoporozunuz veya kemik metastazınız varsa bildirin.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik durumunuz tedaviden önce doğrulanır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. İlaç doğurganlığı bozabilir.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin.
İlacı evde kullanma
- İlacı her gün aynı saatte alın. Telefona alarm kurmak veya haftalık hap kutusu kullanmak unutmayı önler.
- Tableti oda sıcaklığında (20 ile 25 derece) saklayın.
- Baş dönmesi veya uyku hali varsa araç ve makine kullanmayın.
- Kas ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntı gibi belirtileri tarihleriyle not alın.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
En sık görülen yan etkiler (ARROS-1, ABD etiketi, 432 hasta)
Ödem (şişlik)%38 (ağır: %0,7)
Periferik nöropati (sinir hasarı belirtileri)%25 (ağır: %0,9)
Yorgunluk%16 (ağır: %0,7)
Nefes darlığı%15 (ağır: %3)
Tat bozukluğu%15 (ağır: %0)
Baş dönmesi%12 (ağır: %0,2)
Baş ağrısı%12 (ağır: %0,2)
“Ağır” değeri 3. ve 4. derece yan etkileri gösterir. Farklı çalışmalarda yüzdeler değişebilir.
Tahlillerde en sık görülen değişiklikler
Kolesterol yüksekliği%47 (ağır: %1,5)
Trigliserit yüksekliği%47 (ağır: %3,7)
CPK yüksekliği%37 (ağır: %4)
AST yüksekliği%30 (ağır: %0,9)
Hemoglobin düşüklüğü%30 (ağır: %2,1)
Lipaz yüksekliği%26 (ağır: %8)
Kan ve biyokimya tahlillerinde ölçülen değişikliklerdir. Tahlil sonucu olarak izlenir, her hastada belirtiye yol açmaz.
Merkezi sinir sistemi etkileri
Tedavi boyunca
Baş dönmesi, konsantrasyon bozukluğu veya ruh hali değişikliği olursa bildirin.
Kalp ritmi değişikliği
Tedavi boyunca
Çarpıntı veya bayılma hissi olursa bildirin. EKG ile izlenebilir.
Öksürük ve nefes darlığı
Tedavi boyunca
Yeni veya kötüleşen öksürük akciğer iltihabı belirtisi olabilir, hemen bildirin.
Kas ağrısı
Tedavi boyunca
Kas ağrısı veya güçsüzlükte kreatin fosfokinaz düzeyine bakılabilir.
Kemik kırığı
Tedavi boyunca
Travmaya bağlı olmayan ağrı veya kırık şüphesinde bildirin.
Karın ağrısı
Tedavi boyunca
Şiddetli karın veya sırt ağrısı pankreas toksisitesi belirtisi olabilir.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Ani nefes darlığı, öksürük veya göğüs ağrısı
- Bayılma, kalp çarpıntısı veya düzensiz kalp atışı
- Şiddetli karın veya sırt ağrısı
- Bilinç değişikliği, ciddi konfüzyon veya nöbet
- Ağrı yapan, şüpheli kemik kırığı
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- Güçlü veya orta düzeyde CYP3A inhibitörleri (örneğin bazı mantar ve antibiyotik ilaçları) ve indükleyicileri (örneğin rifampisin, sarı kantaron) zidesamtinib etkisini değiştirebilir. İlaç listenizi doktorunuzla paylaşın.
- Kalp ritmini uzatabilecek ilaçlarla birlikte kullanım için doktorunuza danışın.
- Düşme riski olan durumlarda dikkatli olun. İskelet kırığı uyarısı vardır.
- Kadınlarda son dozdan sonra 6 ay, kadın partneri olan erkeklerde 3 ay boyunca etkili korunma kullanın. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 hafta boyunca emzirme yapılmaz.
- İlaç hem kadınlarda hem erkeklerde doğurganlığı bozabilir. Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız tedaviden önce konuşun.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt ve peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının. Dişlerinizi yumuşak fırçayla fırçalayın.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol karaciğeri olumsuz etkileyebilir, bu nedenle kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin, antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden ve hasta derneklerinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Tedavi sırasında ve bitiminden sonra doktorunuzun belirttiği süre boyunca etkili bir korunma yöntemi kullanın.
- Hormon içeren korunma yöntemleri her hasta için uygun olmayabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuzla belirleyin.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin ve doğurganlığı koruma yöntemlerini konuşun.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), karaciğer testleri veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
ROS1 pozitif ne demek?
Tümörde ROS1 geninin yeniden düzenlendiği anlamına gelir. Bu durum tümör testiyle saptanır ve ROS1 inhibitörlerine yanıtı öngörür.
Diğer ROS1 inhibitörlerinden farkı nedir?
Zidesamtinib, daha önce ROS1 inhibitörü almış hastalarda kullanılmak üzere onaylanmıştır. Hangisinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.
Bir dozu unutursam ne yapmalıyım?
Planlanan zamandan 12 saat içinde hatırlarsanız hemen alın. 12 saat veya daha fazla geçtiyse o dozu atlayın ve sonraki dozu zamanında alın. İki dozu birlikte almayın.
İlacı aldıktan sonra kusarsam ne yapmalıyım?
Ek doz almayın. Sonraki dozu zamanında alın.
Yan etki nedeniyle dozu düşürebilir miyim?
Hayır, kendiniz değiştirmeyin. Doktorunuz gerekirse dozu 100 mg’dan 75 mg’a, sonra 50 mg’a düşürebilir. Dozu düşürdükten sonra yeniden artırılmaz. 50 mg’ı da tolere edemeyen hastalarda ilaç kalıcı olarak bırakılır.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, görme bozukluğu veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Kaynaklar
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Jideytro (zidesamtinib) reçeteleme bilgisi, 2026
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), onkoloji onay bildirimleri (22 Temmuz 2026): zidesamtinib onayı
OncLive, Temmuz 2026: zidesamtinib onayı