Meme kanseriESR1 mutasyonuAğızdan ilaç
Kısaca
Vepdegestrant, hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif ve ESR1 mutasyonlu ileri meme kanserinde kullanılan, östrojen reseptörünü yıkıma yönlendiren, yemekle alınan bir tablettir.
200 mg
günlük doz (tablet)
Doktor belirler
tedavi süresi
Bu ilaç nedir?
Östrojen reseptörünü hedef alıp hücre içindeki yıkım sistemine yönlendiren bir protein yıkıcıdır (PROTAC). Reseptörü yalnızca bloke etmekle kalmaz, hücre içinden uzaklaştırır. İlaç film kaplı tablet olarak 100 mg ve 200 mg gücünde bulunur. Endokrin tedavi sonrası ilerleyen ve plazmada ESR1 mutasyonu saptanan hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif ileri meme kanserinde kullanılır. Mutasyon FDA onaylı bir testle belirlenir. Ülkemizdeki erişimi değişebilir.
Nasıl etki eder? (Etki mekanizması)
Östrojen reseptörü (ER) hormon reseptörü pozitif meme kanserinde hücreye büyüme sinyali verir. ESR1 mutasyonu bu reseptörü östrojen olmadan da sürekli aktif hale getirebilir. Vepdegestrant, reseptörü yalnızca bloke etmez, hücrenin kendi yıkım sistemine yönlendirerek ortadan kaldırmayı amaçlar.
1. İlaç hücreye girer
İçeri giriş
İlaç ağızdan alınır, kana karışır ve tümör hücrelerinin içine girer.
2. Reseptöre ve yıkım enzimine bağlanır
Hücre içi
Bir ucu östrojen reseptörüne, diğer ucu hücrenin işaretleme enzimine (E3 ligaz) tutunur.
3. Reseptör işaretlenir
Hedef
Reseptör yıkım işareti alır ve hücrenin proteazom sistemine gönderilir.
4. Büyüme sinyali kesilir
Sonuç
Reseptör azalınca tümör hücresinin hormona bağlı çoğalma sinyali zayıflar.
Vepdegestrant (Veppanu) FDA onayı
Vepdegestrant, Arvinas ve Pfizer tarafından geliştirilen ve piyasada Veppanu adıyla bulunan bir ilaçtır. FDA ilacı 1 Mayıs 2026 tarihinde onayladı. Bu, meme kanserinde onay alan ilk protein yıkıcıdır (PROTAC).
Onay kapsamı
Hastalık ve hasta grubu
ER pozitif, HER2 negatif, ESR1 mutasyonlu ileri veya metastatik meme kanseri olan erişkinler. Hastalık en az bir endokrin tedavi sonrası ilerlemiş olmalı ve mutasyon FDA onaylı bir testle saptanmalıdır.
Doz
200 mg tablet, ağızdan, günde bir kez, yemekle birlikte. Hastalık ilerleyene veya yan etkiler kabul edilemez olana kadar sürer. Yan etki olursa doz 100 mg’a düşürülür. 100 mg’ı da tolere edemeyen hastalarda ilaç kalıcı olarak bırakılır.
Eşlik eden tanı
Guardant360 CDx testi ESR1 mutasyonlarını saptamak için onaylandı.
Onaylanmayan kullanım
ESR1 mutasyonu saptanmayan hastalar için bu onay geçerli değildir.
Onayın dayanağı: VERITAC-2 çalışması
VERITAC-2 (NCT05654623), randomize, açık etiketli, aktif kontrollü, çok merkezli bir çalışmadır. 624 hasta vepdegestrant ya da fulvestrant almak üzere 1:1 oranında ayrıldı. Hastaların 270’inin tümöründe ESR1 mutasyonu vardı. Hastalar bir ila iki endokrin tedavi, bunlardan biri CDK4/6 inhibitörüyle birlikte olmak üzere, sonrasında ilerlemişti.
İlerlemesiz sağkalım
5,0 ay
fulvestrant: 2,1 ay
Tümörde küçülme oranı
%19
fulvestrant: %4
ESR1 mutasyonlu hasta
270
toplam 624 hastadan
- İlerlemesiz sağkalım: Hastalığın ilerleme veya ölüm riski %43 azaldı (risk oranı 0,57, %95 güven aralığı 0,42-0,77, p = 0,0001).
- Yanıt oranı: %19’a karşı %4.
- Genel sağkalım: Veriler henüz olgun değildi, bu popülasyonda ölümlerin %16’sı gerçekleşmişti.
Etiketteki başlıca uyarılar
FDA etiketi QTc aralığı uzaması ve doğmamış bebek için riske karşı uyarı yapar. VERITAC-2 çalışmasında QTc uzaması hastaların %10’unda görüldü (3. derece %1,6). Tedaviye başlamadan önce EKG çekilir, QTc 470 milisaniyenin üzerindeyse başlanmaz ve yaklaşık 4 hafta sonra EKG tekrarlanır. Potasyum ve magnezyum düşüklüğü tedaviden önce ve tedavi sırasında düzeltilir. İlaç için kontrendikasyon belirtilmemiştir.
Tedavi planı
Uygulama yolu
Tablet olarak, evde, yemekle birlikte.
Program
Günde bir kez 200 mg.
Tedavi süresi
Hastalık kontrol altında kaldıkça ve yan etkiler tolere edildikçe sürdürülür.
İzlem
Başlamadan önce EKG ve elektrolitler kontrol edilir. EKG yaklaşık 4 hafta sonra tekrarlanır ve gerektiğinde izlenir.
Hangi kanserde, hangi dozda kullanılır?
ESR1 mutasyonlu ER pozitif, HER2 negatif ileri meme kanseri: En az bir endokrin tedavi sonrası ilerlemiş erişkinlerde, 200 mg günde bir kez yemekle. Yan etki olursa: Doz 100 mg’a düşürülür. 100 mg’ı da kaldıramazsanız tedavi kalıcı olarak bırakılır. QTc 500 milisaniyenin üzerine tekrar çıkarsa veya ciddi ritim bozukluğu gelişirse ilaç kalıcı olarak bırakılır. Kararları doktorunuz muayene ve EKG sonuçlarınıza göre verir.
Nasıl kullanılır?
- İlacı günde bir kez, yemekle birlikte alın. Her gün aynı saatte almaya çalışın.
- Tableti bütün yutun. Çiğnemeyin, ezmeyin, çözmeyin veya bölmeyin. Kırık, çatlak veya hasarlı görünen tableti almayın.
- Bir dozu unutursanız veya doz sonrası kusarsanız ek doz almayın, sonraki dozu zamanında alın.
- Kalp ritmini etkileyebilecek ilaçlar konusunda doktorunuza ve eczacınıza danışın.
- Çarpıntı veya bayılma hissi olursa gecikmeden bildirin.
- Bu ilacın doz ve kullanım şeması kişiye göre değişebilir. Sizin için geçerli olanı doktorunuz belirler.
Tedavi sürecinde neler olur?
İlk günler
İlacın alışma dönemidir. Çarpıntı, baş dönmesi veya mide şikayetlerini tarihleriyle not alın.
İlk 1–2 ay
Muayene, kan tahlili ve gerekirse EKG sık yapılır. Gerekirse doz ayarlanır.
Sonraki aylar
Kontroller seyrekleşir. Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli görüntüleme yapılır.
Değerlendirme
Tedaviye devam, doz ayarı veya değiştirme kararı hastalığın durumuna ve yan etkilere göre verilir.
Başlamadan önce ve uygulama rehberi
Tedaviden önce
- Tetkikler: Kan tahlilleri, karaciğer ve böbrek fonksiyonları yapılır. Kalp ritmi için EKG çekilir, potasyum ve magnezyum düzeyleri kontrol edilir ve düşükse düzeltilir.
- Genetik test: Kan (plazma) örneğinde FDA onaylı bir testle ESR1 mutasyonunun gösterilmesi gerekir.
- İlaçlarınız: Güçlü CYP3A inhibitörlerinden ve indükleyicilerinden kaçınılır. Gerekirse doz değiştirilir. Bazı P-gp ve UGT1A9 substratı ilaçlar da etkilenebilir. QTc aralığını uzatan ilaçlar önemlidir. Tüm ilaçlarınızı bildirin.
- Gebelik ve doğurganlık: Üreme çağındaysanız gebelik durumunuz tedaviden önce doğrulanır. Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Kadınlarda ve kadın partneri olan erkeklerde etkili korunma tedavi sırasında ve son dozdan sonraki 2 hafta boyunca sürdürülmelidir. İlaç doğurganlığı bozabilir.
- Emzirme: Tedavi sırasında ve son dozdan sonraki 2 hafta boyunca emzirilmez.
- İlacın temini: İlacın ülkemizde temini ve geri ödeme koşulları için doktorunuzun ve eczanenizin yönlendirmesini izleyin.
İlacı evde kullanma
- İlacı her gün aynı saatte, yemekle birlikte alın. Telefona alarm kurmak veya haftalık hap kutusu kullanmak unutmayı önler.
- Tableti bütün yutun, ezmeyin, bölmeyin, çiğnemeyin.
- Çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma hissi olursa kendinizi güvenceye alıp ekibinize haber verin.
- Bir dozu unuttuysanız ek doz almayın.
Olası yan etkiler ve neler yapabilirsiniz
Her hastada hepsi görülmez. Yan etkilerin çoğu geçicidir ve tedavi edilebilir. Yaşadığınız bir sorunu ekibinize söylemekten çekinmeyin.
En sık görülen yan etkiler (VERITAC-2, ABD etiketi, vepdegestrant kolu, 312 hasta)
Kas ve iskelet ağrısı%30 (ağır: %2,6)
İştah azalması%11 (ağır: %0,3)
EKG’de QT uzaması%10 (ağır: %1,6)
“Ağır” değeri 3. ve 4. derece yan etkileri gösterir. Karşılaştırma kolunda (fulvestrant) örneğin yorgunluk %16, kas ve iskelet ağrısı %23 oranındaydı. Farklı çalışmalarda yüzdeler değişebilir.
Tahlillerde en sık görülen değişiklikler
Beyaz küre düşüklüğü%33 (ağır: %0,3)
AST yüksekliği%31 (ağır: %1,6)
Hemoglobin düşüklüğü%24 (ağır: %2,3)
Nötrofil düşüklüğü%23 (ağır: %2,3)
ALT yüksekliği%22 (ağır: %0,6)
ALP yüksekliği%21 (ağır: %0)
Potasyum düşüklüğü%14 (ağır: %2,6)
Bilirubin yüksekliği%14 (ağır: %1)
Kan ve biyokimya tahlillerinde ölçülen değişikliklerdir. Tahlil sonucu olarak izlenir, her hastada belirtiye yol açmaz.
Kalp ritmi değişikliği
Tedavi boyunca
Çarpıntı, bayılma hissi veya göğüste düzensiz atım olursa bildirin. EKG ile izlenebilir.
Yorgunluk ve halsizlik
Tedavi boyunca
Dinlenin, hafif yürüyüş yapın. Belirgin halsizliği ekibinize söyleyin.
Bulantı ve mide şikayetleri
İlk haftalar
Yemekle birlikte almak ve küçük öğünler yemek yardımcı olabilir.
Yeni belirtiler
Tedavi boyunca
Beklenmedik bir belirtiyi tarihiyle not alıp ekibinize bildirin.
Hemen arayın veya acile başvurun
- Bayılma, kalp çarpıntısı veya düzensiz kalp atışı
- Şiddetli baş dönmesi veya göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Durmayan kusma veya sıvı alamama
Acil durumda 112’yi arayın. Tedavi gördüğünüz merkezin size verdiği acil telefon numarasını yanınızda bulundurun.
Dikkat edilecekler
- Kalp ritmini uzatabilecek ilaçlarla birlikte kullanım için doktorunuza danışın. Tedaviden önce QTc 470 milisaniyenin üzerindeyse ilaca başlanmaz.
- Güçlü CYP3A inhibitörleri (örneğin bazı mantar ilaçları) ve indükleyicileri (örneğin rifampisin, sarı kantaron) ilaç düzeyini değiştirebilir. Bu durumda doz ayarlanır.
- Kadınlarda ve erkeklerde son dozdan sonra 2 hafta etkili korunma kullanın. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta emzirme yapılmaz.
- Tüm ilaç, vitamin ve bitkisel ürünlerinizi ekibinizle paylaşın.
Günlük yaşam ve takip
Evde bakım ipuçları
- Beslenme: Küçük ve sık öğünler yiyin. Yeterli protein alın. Çiğ veya az pişmiş et, yumurta, deniz ürünleri ve pastörize olmayan süt ve peynirden kaçının. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın. Greyfurt ve greyfurt suyu bazı ilaçları etkileyebilir, kullanmadan önce sorun.
- Enfeksiyondan korunma: Ellerinizi sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünün, hasta kişilerle yakın temastan kaçının. Dişlerinizi yumuşak fırçayla fırçalayın.
- Hareket: Hafif ve orta düzeyde yürüyüş yorgunluğa iyi gelir. Kendinizi zorlamayın.
- Sigara ve alkol: Sigarayı bırakmak iyileşmeyi destekler. Alkol karaciğeri olumsuz etkileyebilir, bu nedenle kaçınmanız veya çok sınırlı kullanmanız önerilir.
- Takviyeler ve bitkisel ürünler: Yüksek doz vitamin, antioksidan takviyeler ve sarı kantaron gibi bitkisel ürünler tedaviyi etkileyebilir. Kullanmadan önce sorun.
- Duygusal destek: Kaygı, uykusuzluk ve moral bozukluğu sık görülür ve yalnız değilsiniz. Yakınlarınızla paylaşın, hastanenizin psiko-onkoloji ekibinden ve hasta derneklerinden destek isteyebilirsiniz.
Gebelik, emzirme ve cinsel yaşam
- Tedavi sırasında gebe kalmamalısınız. Bu ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Tedavi sırasında ve bitiminden sonra doktorunuzun belirttiği süre boyunca etkili bir korunma yöntemi kullanın.
- Hormon içeren korunma yöntemleri her hasta için uygun olmayabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu doktorunuzla belirleyin.
- Tedavi sırasında emzirme yapılmaz.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız bunu tedaviden önce doktorunuza söyleyin ve doğurganlığı koruma yöntemlerini konuşun.
Kontroller ve takip
- Tedavinin ilk haftalarında kan tahlili ve muayene sık, sonraki aylarda daha seyrek yapılır.
- İlaca göre gerektiğinde kalp ritmi (EKG), karaciğer testleri veya akciğer görüntülemesi yapılır.
- Hastalığın değerlendirilmesi için düzenli aralıklarla görüntüleme (tomografi, MR gibi) planlanır.
- Yaşadığınız yan etkileri tarihleriyle not alıp her randevuya götürmeniz, ekibinize yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
PROTAC ne demek?
Hedef proteini hücre içindeki yıkım sistemine yönlendiren bir ilaç sınıfıdır. Vepdegestrant östrojen reseptörünü bu şekilde azaltır.
Fulvestrantan farkı nedir?
İkisi de östrojen reseptörünü hedefler. Vepdegestrant ağızdan, fulvestrant kas içine enjeksiyonla verilir. ESR1 mutasyonlu hastalarda çalışmada vepdegestrant daha uzun progresyonsuz sağkalım göstermiştir. Hangisinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.
Neden yemekle almalıyım?
Etikette ilacın yemekle birlikte alınması belirtilmiştir. Aç karnına almayın.
Bir dozu unutursam veya kusarsam ne yapmalıyım?
Ek doz almayın. Sonraki dozu zamanında alın.
Yan etki nedeniyle ilacı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Önce ekibinizi arayın. Doz 200 mg’dan 100 mg’a düşürülebilir. 100 mg’ı tolere edemeyen hastalarda ilaç bırakılır.
Başka ilaç, vitamin veya bitkisel ürün kullanabilir miyim?
Önce doktorunuza veya eczacınıza sorun. Bazı ilaçlar ve bitkisel ürünler bu ilacın etkisini azaltabilir veya yan etkiyi artırabilir.
Çalışabilir ve araç kullanabilir miyim?
Çoğu hasta çalışabilir. Baş dönmesi, bayılma hissi veya aşırı yorgunluk varsa araç kullanmayın ve doktorunuza danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Doktorunuzun ve sağlık ekibinizin size özel talimatları her zaman önceliklidir. Doz ve program kişiye göre değişebilir. Bu ilacın ülkemizde kullanımı ve geri ödeme koşulları değişebilir.
Kaynaklar
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Veppanu (vepdegestrant) reçeteleme bilgisi, Mayıs 2026
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), onkoloji onay bildirimleri (1 Mayıs 2026): vepdegestrant onayı
Arvinas ve Pfizer basın duyurusu, Mayıs 2026